سرّ سلوک (ترجمه و شرح رسالة الولاية میرزا احمد آشتیانی) - رودگر، محمد جواد - الصفحة ١٠٤ - «مراقبه»

پس «عقل» را از «هوى» كه عدّو و دشمن عقل است «الهوى عدو العقل»[١] و مطامع و آزمندى‌ها كه دشمن ديگر عقل يا عقل‌ستيز است. «اكثر مصارع العقول تحت بروق المطامع»[٢] نجات داد و به‌طور كلى به تعبير على ٧ عقل را از اسارت هواهاى نفسانى رهانيد و آزاد كرد تا انسان سالك بر «قواى ادراكى» تسلط يابد و از آن طريق بر «قواى تحريكى» «خشم و شهوت و ...» نيز حاكم شود تا مديريت داخلى و خارجى خويش را بر عهده بگيرد كه «المؤمن ملجم»[٣] چه اينكه فرمود: كم من عقل اسير عند هوى امير»[٤] پس بايد غلام همّت آن شد كه زير چرخ كبود، از هرچه رنگ تعلق پذيرد آزاد است و اين تسلط و مديريت بر خويشتن خويش را از مراحل اوليه يعنى ١- كم خوردن ٢- كم خوابيدن ٣- كم گفتن ٤- و كم مجالست با مردم داشتن‌[٥] آغاز نمايد و به تعبير بزرگى كه راه رفته و مقامات طى كرده است و راز و رمز سلوك الى الله را مى‌داند: «دائما طاهر باش، به حال خويش ناظر باش و عيوب ديگران را ساتر باش، با همه مهربان باش و از همه گريزان باش يعنى با همه باش و بى‌همه باش، خداشناس باش در هر لباس باش.»[٦]

و در راه مديريت بر خود و سلوك هوشيارانه به سوى خداوند سبحان يا در راه ولايت گام نهادن دو چيز مهم ملازم دارد ١- عزم ٢- حزم يعنى چنان‌كه «معرفت (عقل‌

[١] - نهج البلاغه.

[٢] - نهج البلاغه.

[٣] - نهج البلاغه.

[٤] - همان، حكمت ٢٠٢.

[٥] - بهارى همدانى، محمد، تذكرة المتقين، ص ١٩٠- ٢١٢، چ اول، انتشارات نهاوندى.

[٦] - هزار و يك كلمه، ج ١، ص ٤٢٠، كلمه ١٩٦، استاد حسن‌زاده آملى.