(١) اى هشام، فرموده خداست كه: هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ‌؟- آيا پاداش (نيكويى و) احسان جز احسان است‌[١]» اين (حكم) در (باره) مؤمن و كافر و نكوكار و گنهكار، همه جارى است. هر كه را احسان كردند بايد آن را پاداش دهد و پاداش دادن (شايسته) آن نيست كه با او همان كنى كه او با تو كرده است تا برترى خود را نشان داده باشى (زيرا) اگر تو همان احسانى را كه با تو كرده با او كنى باز او را در آغاز كردن به احسان بر تو برترى باشد.[٢] (٢) اى هشام، داستان دنيا به مار ماند كه دست سودن بر آن نرم است و درونش سمّ كشنده، بزرگسالان خردمند از آن دورى كنند و كودكان خردسال به دستش گيرند.

(٣) اى هشام، در فرمان بردارى از خدا شكيبا باش و در (خود دارى) از نافرمانى نسبت به خدا نيز شكيبايى ورز، زيرا دنيا همان ساعتى است (كه در آنى)، تو را بر آنچه از آن رفته نه شادى باشد نه اندوه و بر آنچه از آن نيامده آگه نيستى. پس بر همان ساعتى كه در آنى شكيبا باش چنان كه گويى در خوشى و نيك حالى (و مورد رشك ديگران) هستى.[٣] (٤) اى هشام، داستان دنيا به آب دريا ماند كه تشنه هر چه از آن نوشد تشنگيش در فزايد تا او را بكشد.[٤] (٥) اى هشام، از بزرگى نمايى بپرهيز زيرا هر كس در او هموزن دانه‌اى بزرگى نمايى باشد به بهشت در نيايد. بزرگى رداى خداوند است و هر كه بر سر رداى او با او كشاكش كند خداوندش به رو در دوزخ نگونسار كند.

(٦) اى هشام، از ما نيست هر كس كه هر روز به حساب خود نرسد (تا) اگر نكو كرده بر آن بيفزايد و اگر بد كرده از خدا آمرزش خواهد و به درگاهش توبه آرد.

(٧) اى هشام، دنيا به شكل زنى كبود چشم بر مسيح ٧ مجسّم شد، به او فرمود: چند شوهر كرده‌اى؟ گفت: بسيار، فرمود: و همه طلاقت دادند؟ گفت: نه، بلكه همه را كشتم. مسيح‌

[١] الرّحمن، ٦٠

[٢] از اين رو بايد در پاداش به احسان بيش از آنچه گرفته‌اى بپردازى تا فضل تقدّم ديگرى را در احسان با افزون بخشى خود پاداش داده و با او برابرى كرده باشى.

[٣]( يعنى به دمى كه در آنى خرسند و قانع باش و آن را براى كار خير و توشه‌اندوزى آخرت غنيمت شمار.) در پاره‌اى نسخه‌ها به جاى« قد اغتبطت»،[ قد احتبطت- بر آماسيده‌اى و فربه‌شده‌اى‌] آمده است( كه تعبيرى خالى از تكلّف نيست.)

[٤] ابو حامد محمد غزالى در كيمياى سعادت چنين آورده است:« عيسى ٧ مى‌گويد: مثل جوينده دنيا چون مثل خورنده آب درياست، هر چند بيش خورد تشنه‌تر مى‌شود، مى‌خورد، مى‌خورد تا هلاك شود و هرگز آن تشنگى از وى بنشود.( كيمياى سعادت، چاپ هفتم، به تصحيح احمد آرام، ص ٦٨).- م.