رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٥٣٠
از اين رهگذر هيچ زيانى به دريا نرسد همچنين خدا را از معصيتهاى شما كاهشى نيايد و شما زيانى به او نمىزنيد بلكه به خويشتن زيان مىرسانيد و از خود مىكاهيد، و همان گونه كه هر چه در پرتو خورشيد زير و رو گردد از آفتاب نكاهد بلكه خود بالنده و زنده شود همچنان خداوند هر چه بيشتر به شما ببخشد و روزى رساند خود كاهشى نيابد بلكه شما به روزى او پرورش يابيد و زنده شويد، و به هر كه سپاسش دارد بيفزايد كه (بيند) او سپاسگزار دانايى است.
(١) واى بر شما اى مزدوران بد، مزد را تمام بگيريد و روزى را بخوريد و لباس را بپوشيد و خانهها بسازيد ولى در كار كردن براى آن كس كه شما را به مزدورى گرفته تباهى كنيد. زود باشد كه صاحب كار شما را باز خواست كند[١] و در كارى كه خرابش كرديد بنگرد و حكمى فرو فرستد كه شما را رسوا كند و فرمايد گردنتان را از پيكر بزنند و امر كند دستهايتان را از بندهايش جدا كنند و آنگاه فرمايد پيكرهاى شما را روى شكمها بكشند و بر سر راه افكنند تا عبرت پرهيزگاران و كيفر ستمكاران باشد.
(٢) واى بر شما اى عالمان بد، از آنجا كه هنوز مرگتان در نرسيده پيش خود نگوييد مهلت درنگتان به تأخير افتاده، زيرا مرگ چندان به شما نزديك شده كه گويى بر شما درآمده و شما را كوچانده است. از هم اكنون دعوت آن را آويزه گوشهاى خود سازيد و از هم اكنون به زارى بر خود شيون كنيد و از هم اكنون بر گناهان خويش سرشك پشيمانى باريد و از هم اكنون آماده شويد و بار سفر بربنديد و با توجه به سوى پروردگارتان شتابيد.
(٣) به حقيقت به شما مىگويم: همان گونه كه بيمار به خوراك گواراى خوب مىنگرد و به سبب درد بسيار از آن لذّتى نمىبرد همچنين دنيادار به سبب مال دوستى از عبادت لذّتى نمىبرد و شيرينى آن را در نمىيابد. و همان گونه كه بيمار از توصيف پزشكى دانا به اميد شفايى كه دارد لذّت مىبرد و چون از تلخى و مزه ناگوار دارو ياد كند خاطرش مكدّر شود، همچنين دنياداران از طراوت نعمتهاى دنيا و گونههايى كه در آن است لذّت برند و چون ناگهانى بودن مرگ را به ياد آرند همه در نظرشان تيره و تباه گردد.
(٤) به حقيقت به شما مىگويم: همه مردم ستارگان را مىنگرند ولى كسى به وسيله آنها راه نيابد مگر آن كس كه گذرگاهها و منازلشان را بداند. همچنين شما حكمت را مىآموزيد ولى از ميان شما جز آن كس كه به حكمت عمل كند، از آن هدايت نپذيرد.
(٥) واى بر شما اى دنيا پرستان، شما كه مغز گندم را جدا و پاك سازيد و به نرمى آرد كنيد تا مزهاش را دريابيد و خوردنش بر شما گوارا آيد، پس ايمان را نيز پاك و خالص داريد تا شيرينى آن را دريابيد و سرانجامش شما را سودمند افتد.
(٦) به حقيقت به شما مىگويم: اگر در شبى تار چراغى قيرسوز بيابيد از آن روشنايى جوييد و
[١] در پارهاى نسخهها به جاى« يطالبكم»،[ يطالعكم- شما را زير مراقبت گيرد] آمده است.