رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٤٢٧ - پاسخ امام
فرادى (به تنهايى) به هر ركعت دو هزار ركعت است.[١] پشت سر تبهكار نماز نگزار.[٢] و جز به اهل (مذهب) ولايت اقتدا مكن. و در (پوششى كه از) پوست مردار و پوست درندگان (باشد) نماز مگذار. (حدّ) كوته كردن نماز چهار فرسنگ، كه يك فاصله رفت و آمد چاپار باشد،[٣] و برابر دوازده ميل است. هر گاه نماز را (به قصر و) كوته بخوانى (بايد) روزه را نيز بشكنى. قنوت در چهار نماز است: در صبح و مغرب و عشاء[٤] و روز جمعه و نماز ظهر[٥] و هر قنوتى پيش از ركوع و پس از قرائت (حمد و سوره) باشد. و نماز ميّت پنج تكبير دارد. نماز ميّت سلام ندارد زيرا سلام دادن در ركوع و سجود است و نماز ميّت را ركوع و سجودى نباشد. گور ميّت را چهار گوشه سازند و گرده شترى بر نيارند.[٦] و بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم را در نماز با سوره فاتحه قرآن (الحمد) بلند خوانند.
(١) زكات واجب در هر دويست درهم (نقره) پنج درهم است و در كمتر از اين مقدار واجب نشود. و هر چه بيش از اين باشد در هر چهل درهمى يك درهم است و به آنچه كمتر از (نصاب) چهلها باشد[٧] چيزى تعلق نمىگيرد و (زكات) را جز به معتقدان به ولايت و اهل شناخت (شيعه امامى) ندهند. و در هر بيست دينار (زر) نيم دينار باشد. و خمس (پنج يك)[٨] تمام مال يك بار است و ده يك (زكات عشر)[٩] از گندم و جو و خرما و كشمش و هر يك از حبوباتى كه از زمين برويند
[١] در العيون به جاى« الفى ركعة- هزار ركعت»،[ اربع و عشرون- بيست و چهار ركعت ...] آمده است.
[٢] در العيون به جاى« و لا تصلّ خلف فاجر»،[ و لا صلاة خلف فاجر- نماز پشت سر و به امامت فاجر، نماز نيست] آمده است.
[٣]« بريد جائيا و بريد ذاهبا» بريد( كه به معنى چاپار و پست و ظاهرا لغتى فارسى است، و مراد مسافتى است كه چاپار مىپيمايد.- م.) چهار فرسنگ و برابر با دوازده ميل است. پس كوتاه كردن نماز در هشت فرسنگ است: چهار فرسنگ به رفتن و چهار فرسنگ به آمدن، اگر در يك روز انجام شود و اگر در يك روز انجام نشود لازم است كه تنها به رفتن هشت فرسنگ تمام باشد.( هر فرسنگ تقريبا برابر شش كيلومتر است پس حد شرعى قصر نماز ٤٨ كيلومتر يكسره در رفتن يا ٢٤ كيلومتر در رفت و ٢٤ كيلومتر در برگشت است.- م.)
[٤] در متن« القتمة» آمده است كه يك سوّم از آغاز شب، پس از رفتن شفق است. يعنى آنگاه كه اعراب پس از عشاء آخر اشتران خويش را از چراگاه گرد مىآورند. و در اينجا مراد نماز عشاء است.
[٥] در متن« و صلاة الظّهر» به همين صورت آمده و مراد نماز ظهر معنى عام آن است كه شامل ظهر و عصر مىشود و در پارهاى نسخهها[ صلوات الظّهر- نمازهاى ظهر] آمده( كه بيشتر بر معنى شمول نمازهاى ظهر و عصر، زير نام نمازهاى نيم روزى دلالت دارد.- م.)
[٦]« لا يسنّم» يعنى بالا آورده و گردهسان نمىشود. و گويند:« چون گرده شتر گرده برنيار»( در اصطلاح بنايان به گرده ماهى تعبير مىشود.- م.)
[٧] در پابرگ متن آمده است:« الاربعينات» يعنى از غلّات چهارگانه.
[٨] مراد از« خمس» پنج يك، عامّ است كه شامل تمام اقسام آن مىشود و در لغت: اسم حقى است كه بر مال تعلق مىگيرد و در موارد معيّنى به مصرف رسانده مىشود.
[٩]« و العشر من الحنطة ... بيان گونهاى از اقسام زكات مال است.