رهاورد خرد، ترجمه تحف العقول - ابن شعبه حرّاني - الصفحة ٢٢٣ - آنچه از دخترزاده پاك گهر پيامبر

(١)

آنچه از دخترزاده پاك گهر پيامبر ٦ حسن بن على عليهما السّلام روايت شده است‌

بسم اللَّه الرّحمن الرّحيم (٢) از امام سبط[١] پرهيزگار، ابى محمد حسن بن على صلوات اللَّه عليهما و رحمته و بركاته در توضيح اين معانى رواياتى است كه به صورت پاسخهاى او به پرسشهايى كه امير مؤمنان ٧ از او فرموده يا ديگرى از آن حضرت پرسيده، در موضوعهاى گوناگون آمده است.[٢] (٣) به آن حضرت ٧ گفتند: زهد چيست؟ گفت: دلبستگى به تقوى و دل برگرفتن از دنيا.

(٤) گفتند: حلم چيست؟ گفت: فرو خوردن خشم و خويشتن دارى.

(٥) گفتند: كار بجا[٣] چه باشد؟ گفت: رد كردن بدى با خوبى.

(٦) گفتند: شرف چيست؟ گفت: احسان به قبيله و اقران و تحمّل جرم و گناه آنان.

(٧) گفتند: ياورى دليرانه (و پايمردى) چه باشد؟ گفت: حمايت پناهنده و صبر در نبردها و گام (مددكارى) فرا نهادن بگاه سختى.

(٨) گفتند: بزرگوارى چيست؟ گفت: اينكه بر آنچه بايد دهى عطايى نيز در افزايى و از جرم بگذرى.

(٩) گفتند: مردانگى چيست؟ گفت: نگهداشت دين و حفظ عزّت نفس و نرم جانبى (و تواضع) و تعهّد احسان و پرداخت حقوق و محبّت به مردم به قصد دوستيابى.

(١٠) گفتند: كرم چيست؟ گفت: بخشش پيش از خواهش و اطعام در قحطى.

(١١) گفتند: فرومايگى چه باشد؟ گفت: خرده‌بينى و دريغ‌ورزى از اندك.

(١٢) گفتند: پستى چيست؟ گفت: اندك بخشى و ناهنجارگويى.

(١٣) گفتند: جوانمردى چيست؟ گفت: بخشيدن در خوشى و در سختى.

[١] سبط نواده دخترى را گويند.- م.

[٢] صدوق رحمه الله بخشى از آن را در معانى الاخبار ص ١١٣ و ابو نعيم در حلية الاولياء، ج ٢ ص ٣٦ آورده و ابن صبّاغ در فصول المهمة ص ١٦٤ و ابن كثير در تاريخ خود، ج ٨ ص ٣٩ و بستانى در دائرة المعارف، ج ٧ ص ٣٩ نيز آن را نقل كرده‌اند.

[٣]« السّداد»- اقدام بجا و مناسب.- م.