لطف، احوالشان را بپرس و دلاوريهايى را كه در هر نبرد كرده‌اند ستايش كن زيرا ياد آورى بسيار تو از كارهاى خوب (و قهرمانيهاى) آن دلاوران (سپاهيان) دلير را تهيج و (افراد) گريزان را (نيز) اگر خدا بخواهد، تشويق (به پيكار و دليرى) كند. (١) سپس از گماشتن بازرسانى امين و حقگوى نزد مردم فروگذارى مكن تا آزمون (و حسن خدمت) هر اخلاصمند آزمايش داده‌اى از ايشان را ثبت كنند و آنان اعتماد يابند كه تو به حسن خدمتشان آگاهى. (٢) سپس قدر خدمت هر كس را بدان و دستاورد كسى را به حساب ديگرى مگذار و در پاداش و ارج نهادن به كار كسى كوتاهى مكن و به هر كس به اندازه خدمتش پاداش ده و بهره‌اى از آفرين خويش را بدو مخصوص ساز. شرافت (و تشخّص) كسى تو را بر آن ندارد كه خدمت ناچيزى از او را بزرگ شمارى (٣) و نيز فرو دستى كسى موجب آن نشود كه خدمت بزرگ او را خرد شمارى. و اگر كسى بگاه حسن خدمت خود دستخوش نقص و دردى شد و يا به عارضه‌اى دچار گشت نبايد آن (عارضه) را مايه تباهى و بى‌ارجى خدمت او بدانى، زيرا عزّت (و تسلّط و غلبه) از آن خداست، آن را به هر كه خواهد دهد و سرانجام (نيكو) پرهيزگاران راست.

(٤) و اگر يكى از سپاهيان و تكاوران نيروى ضربتى (در نبرد) با دشمن تو به شهادت رسيد (در سرپرستى) خانواده‌اش مانند وصىّ مهربان مورد اعتمادى جانشين او باش تا اثر از دست دادن او بر آن خانواده پديد نيايد زيرا اين روش دل پيروانت را به تو جلب مى‌كند و احساس فرمانبردارى از تو را آگاهانه در مى‌يابند و براى دست‌يازيدن به جانبازيهاى سخت در راه حكومت تو آماده مى‌شوند.

(٥) پيامبر خدا ٦ را در باره مشركان سنّتها (و قانونهايى) بود و ما را نيز پس از او قانونهايى است، اين قانونها و فرمانها در حقّ ستمكاران و آنان كه (به دروغ) رو به قبله ما دارند و نام دين ما را بر خود نهاده‌اند اجرا شد، و خدا به گروهى كه مى‌خواست هدايتشان كند فرمود:

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْ‌ءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا- اى مؤمنان از خداوند و پيامبر و اولى الامرتان اطاعت كنيد، و اگر به خداوند و روز باز پسين ايمان داريد، هر گاه در امرى [دينى‌] اختلاف نظر يافتيد، آن را به [كتاب‌] خدا و [سنّت‌] پيامبر عرضه بداريد كه اين بهتر و نيك انجام‌تر است.»[١] و نيز فرمود: .. وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى‌ أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ لَاتَّبَعْتُمُ الشَّيْطانَ إِلَّا قَلِيلًا- و اگر آن را به پيامبر و اولى الامر عرضه مى‌داشتند، آنگاه اهل استنباط ايشان به [مصلحت‌] آن پى مى‌بردند، و اگر

[١] النساء، ٥٩