لاتَسْئَلْ ما لا يَحِلُّ وَ لا يَكُونُ.[١] اى نيايش كننده! پيش از آنكه خواسته‌هايت را از خداوند-/ عزّ و جلّ-/ بخواهى، او را بِستاى، و چيزى كه در شريعت ناروا و ناشدنى است، مخواه.

پيامبر گرامى اسلام فرمود:

خَمْسَةٌ لا يُسْتَجابُ لَهُم: رَجُلٌ جَعَلَ اللَّهُ بِيَدِهِ طَلاقَ امْرَاتِهِ فَهِىَ تُؤذِيهِ وَ عِنْدَهُ ما يُعْطِيها وَ لَمْ يُخَلِّ سَبِيلَها، وَ رَجُلٌ ابِقَ مَمْلُوكُهُ ثَلاثَ مَرّاتٍ و لم يَبِعْهُ، وَ رَجُلٌ مَرَّ بحائِطٍ مائِلٍ وَ هُو يُقْبِلُ الَيْهِ وَ لَمْ يُسِرْعِ الْمَشْىَ حَتَّى سَقَطَ عَلَيْهِ، وَ رَجُلٌ اقْرَضَ رَجُلًا فَلَمْ يُشْهِدْ عَلَيْهِ، و رَجُلُ جَلَسَ فىِ بَيْتِةِ وَ قالَ: اللّهَّم ارْزُقْنى‌ وَ لَمْ يَطْلُب.[٢] پنج گروه‌اند كه دعايشان مستجاب نشود: مردى كه همسرش او را آزار دهد و او مى‌تواند كه حقوق مالى وى را بپردازد و رهايش كند، با اين حال او را نگه دارد و از خدا بخواهد كه اخلاقش را نيكو گرداند؛ كسى كه غلامى دارد كه سه بار گريخته است، با اين وصف او را نفروشد و با دعايش بخواهد كه مطيع او گردد؛ كسى كه از كنار ديوارِ شكسته‌اى كه در حال فرو افتادن است، بگذرد و نشتابد تا ديوار بر سرش فرود آيد؛ كسى كه پولى به كسى قرض دهد و بر او گواه نگيرد و دعا كند كه طلبش وصول شود؛ كسى كه در خانه بنشيند و در پى كارى نرود و از خدا بخواهد كه روزى‌اش را برساند و بگويد: خدايا! روزى‌ام ده.

در دعا و نيايش، نبايد خواسته‌هاى آدمى بر خلاف سنّتهايى باشد كه خداوند در عالم طبيعت، مقرّر كرده است، بدين معنا كه آدمى را از كار و تلاش وا دارد و آنجا كه مى‌تواند به وسيله كار و تلاش، نياز خود را برآورَد، اين سنّت الهى را رها كرده، از راه دعا اقدام كند؛ چرا كه اگر چه روزى آدميان از جانب خداوند تضمين شده است، ليكن سنّت خداوند بر اين است كه آدميان، خود در پرتو تلاش و كوشش، روزى خود را فراهم آورند.

[١] - مواهب الرحمن، ج ٣، ص ٦٩

[٢] - خصال، ج ١، ص ٢٩٩