الْعالِمُ مَنْ عَرَفَ قَدْرَهُ. وَ كَفى‌ بِالْمَرءِ جَهْلًا الّا يَعْرِفَ قَدْرَهُ.[١] دانا كسى است كه قدر و منزلت خويش را بشناسد؛ و در نادانى آدمى همين بس كه پايه خويش را نشناسد.

صوفى ار باده به اندازه خورد، نوشش باد		ور نه انديشه اين كار، فراموشش باد.

(حافظ)

نكته مهم اينكه عبوديت و دستيابى به مقام قرب خداوند، تنها با دانستن، تحقّق نمى‌يابد؛ چرا كه به گفته نجم الدّين رازى: «كار به كار است، نه به گفتار، كه شناختنِ آب، تشنگى را ننشاند». بنا بر اين، در همه مراتب عبوديت، رعايت ادب و آداب آن، حتّى اگر به برترين پايه بندگى نيز راه يابد، امرى مطلوب، بلكه لازم و ضرورى است كه:

كسى مرد تمام است كز تمامى‌		كند با خواجگى كار غلامى.

(شيخ محمود شبسترى)

نكته مهم‌تر اينكه اسلام به لحاظ جامعيّتى كه دارد، عهده‌دار سامان‌بخشى به همه جوانب زندگى آدمى است؛ بدين معنا كه هيچ يك از شئون زندگى را در جهت دستيابى به نهايى‌ترين هدف آن (قرب خداوند)، فرو گذار نكرده است:

وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَىْ‌ءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً و بُشْرى‌ لِلْمُسْلِمينَ.[٢] و ما اين كتاب را كه بيانى و بازنمودى رسا براى هر چيزى، و راهنما و بخشايش و مژده براى هر مسلمانى است، بر تو فرو فرستاديم.

امام صادق (ع) فرمود:

انَّ اللَّهَ- تَبارَكَ وَ تَعالى‌- انْزَلَ فىِ الْقُرْآنِ تبْيانَ كُلِّ شَىْ‌ءٍ حَتّى وَ اللَّهِ ما تَرَكَ اللَّهُ شَيئاً يَحتاجُ الَيهِ الْعِبادُ حَتَّى لا يَستَطِيعَ عَبْدٌ يَقُولُ لَوْ كانَ هذا انْزِلَ فىِ الْقُرآنِ، الّا وَ قَدْ انْزَلَهُ اللَّهُ فِيهِ.[٣] به راستى خداوند- تبارك و تعالى‌ بيان و

[١] - نهج البلاغة، خطبه ١٠٣

[٢] - نحل، آيه ٨٩

[٣] - الكافى، ج ١، ص ٥٩