بنا بر اين، ابزار شهادت در دنيا، نيرويى است وراى مجارى ادراكى آدميان، و در حقيقت، نورى است كه جسمانى نيست و در شهر و ديار و زمان و مكان، محصور و محدود نيست.

٢. گواهى بر انديشه‌ها و اعمال در روز رستاخيز، براى همه مردم است؛ خواه مؤمن، خواه كافر، فرمانبردار يا سركش و گستاخ.

وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ وَالْمُؤْمِنُونَ وَسَتُرَدُّونَ إِلَى‌ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ.[١] و بگو: كار كنيد، كه خدا و پيامبر او و مؤمنان (گواهان اعمال) كردار شما را خواهند ديد، و به زودى، به سوى داناى نهان و آشكار، باز گردانده مى‌شويد. پس شما را بدانچه مى‌كرديد، آگاه خواهند كرد.

بنا بر اين، انديشه‌ها و اعمال مؤمنان و فرمانبرداران نيز در دنيا در ديدگاه گواهانِ روز رستاخيز خواهند بود و در آن جا درباره هر چه انديشيده‌اند و هر كار كه كرده‌اند، گواهى داده مى‌شوند.

از اينكه در اين آيه «المؤمنُونَ» به عنوان بينندگان اعمال در كنار خداوند تعالى و پيامبر بزرگوارش آمده است، در مى‌يابيم اينان، گروه ويژه‌اى از مؤمنان‌اند كه به لحاظ منزلت معنوى و نزديكى به خداوند و مسئوليت هدايت انسانها در حوزه علم و عمل، با پيامبر در يك افق قرار دارند. آنها گروهى از گواهان‌اند و خداوند در اين سرا، درونشان را از نورانيّتى برخوردار كرده است كه در پرتو آن، از واقعِ اعمال آدميان و ژرفاى انگيزه‌ها و انديشه‌هاشان آگاه‌اند و همان گونه كه نسبت به سطح آشكار انديشه‌ها و رفتار آدميان پيشوايند، در نهان آنها نيز جايگاه پيشوايى دارند و از درون، قافله سالار كاروان انسانيت به سوى خدايند. اينان، همان امامان معصوم و جانشينان پيامبرند و در اين باره، روايات بسيارى آمده است. از جمله، اينكه امام صادق (ع) فرمود:

وَ الْمُؤمِنُونَ هُمْ الْائَمِةُ.[٢] مؤمنان، در اين آيه، امامان (اهل بيت پيامبراند.

[١] - توبه، آيه ١٠٥

[٢] - تفسير العياشى، ج ٢، ص ١٠٩.