اسرار خاموشان (شرح صحيفه سجاديه) - خلجي، محمد تقي - الصفحة ٣٨٤ - آخرت، بازتاب زندگى دنيا

كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنَا تُرْجَعُونَ.[١] هر كسى، چشنده مرگ است و سپس به سوى ما باز گردانده مى‌شويد.

قُلْ إِنَّ الْمَوْتَ الَّذِي تَفِرُّونَ مِنْهُ فَإِنَّهُ مُلَاقِيكُمْ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلَى‌ عَالِمِ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ فَيُنَبِّئُكُم بِمَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ.[٢] بگو: آن مرگ كه از آن مى‌گريزيد، خود به ديدارتان مى‌آيد، سپس به سوى داناى نهان و آشكار، بازگردانده مى‌شويد. آن گاه شما را بدانچه كرده‌ايد، خبر مى‌دهد.

و چون مرگ و برانگيختگى در اين حركت، دو واقعيت‌اند، و بيشتر مردم نيز در سلوكشان منزلگاههاى پيشين را ديده‌اند؛ امّا اين دو، و مراحل بعدى را انكار مى‌كنند، خداوند در آيات عتاب‌انگيز خود، به سرزنش آنان پرداخته است:

نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ. أَفَرَأَيْتُم ما تُمْنُونَ. ءَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ. نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ. عَلَى‌ أَن نُبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنشِأَكُمْ فِي مَا لَاتَعْلَمُونَ. وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَى‌ فَلَوْلَا تَذَكَّرُونَ.[٣] ما شما را آفريده‌ايم [و از آينده شما باخبريم‌] پس چرا باور نمى‌كنيد؟ آيا آب منى را كه مى‌ريزيد، ديده‌ايد؟ آيا شما آن را مى‌آفرينيد، يا آفريننده ماييم؟ مرگ را ما در ميانتان مقدّر كرديم و كسى بر ما پيشى نگرفته. [و ما ناتوان نيستيم‌] از آنكه به جاى شما، ديگرانى همانندتان آوريم. و شما را در آن [صورت و هيئتى يا در عالمى‌] كه نمى‌دانيد، از نو بيافرينيم. و هر آينه شما آفرينش نخست را دانسته‌ايد، پس چرا ياد نمى‌كنيد و پند نمى‌گيريد؟!

آخرت، بازتاب زندگى دنيا

[١] - عنكبوت، آيه ٥٧

[٢] - جمعه، آيه ٨

[٣] - واقعه، آيه ٥٧- ٦٢