یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٩ - سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٣٨

با نقصان تعداد جمعیت در زمین تعادلی به وجود میآورند و جمعیت را در حدود معین نگه میدارند. به عبارت دیگر نظریهاش در این جمله خلاصه میشود: «از افزایش جمعیت باید جلوگیری شود.»

مطالعه کتاب مالتوس راز تغییر جانداران را در حالت طبیعی به دست داروین داد، به طوری که بعد از مدتها تعمق و در نظر گرفتن همه جوانب مسئله عاملی به نام انتخاب طبیعی را نشان داد که میتوان گفت اساس نظریه این دانشمند را تشکیل میدهد.

١٠. آنچه در مسئله رابطه توحید و تکامل میتوان ادعا کرد که رابطه تکامل را با توحید قطع میکند، اصل انتخاب طبیعی در نظریه داروین است و اگر نه اصل تنازع بقا را همه قبول دارند و به قول مثنوی: این جهان جنگ است چون کل بنگری ... و نه اصل وراثت، زیرا کیست که منکر وراثت صفات فی الجمله باشد. در آیه قرآن است کلمه «ارث ببرد از من» که در مورد بعضی انبیا آمده تنها ارث مال نیست، و کیست که نداند: «هیچ گندم کشتهای جو بر دهد- هیچ دیدی اسب کره خر دهد» و در نظریه لامارک نیز عنصری که میتوان ادعا کرد جای اصل خلقت را میگیرد نظریه تأثیر محیط است و اگر نه در نظریه لامارک، اصل احتیاج و اصل استعمال و عادت و اصل وراثت هیچ کدام جای توهم منافات با توحید در آنها نیست. گذشته از همه اینها آنچه که در فکر دیگران بوده دو چیز ممکن است که منشأ توهم منافات بوده: یکی مندرجات کتاب مقدس و دیگری رسوخ فکر یهودی. ما قبلًا ثابت کردیم که مندرجات کتاب مقدس اینقدرها دخالت ندارد و حتماً آن فکر یهودی دخالت داشته است. بعلاوه اصل انتخاب طبیعی و اصل تأثیر محیط در نظریه موتاسیون محکوم شد و بر فرض صحت و درستی نیز با اصل توجه به کمال و غایت و تنظیم و هدف گیری منافات نداشت بلکه بدون آن صورت پذیر نبود.