یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٨١ - زمان و مقتضیات آن

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٨٠

مقتضیات زمان تغییر کند. آنچه در این قوانین ثابت است مربوط است به همان روابطی که باید برای همیشه ثابت بماند و اگر دنیا میپندارد این روابط باید تغییر کند دنیا در اشتباه است و ما اینها را ثابت و مدلّل میکنیم. روابط ناثابت از قبیل مثالهایی که قبلًا گفته شد یعنی ممنوعیت و عدم ممنوعیت یک کالای بالخصوص، اعزام محصل به خارج یا منع آن، روابط دوستانه با فلان ملت برقرار کردن.

اما روابطی که باید ثابت بماند مثل اینکه به هرحال چه محصل به خارج اعزام بشود و چه نشود، مردم مسلمان از ولاء کفار و تحت سرپرستی آنها [بودن] برای همیشه باید خودداری کنند؛ از اینکه آنها را به تعبیر قرآن «بطانه» خود قرار دهند یعنی آستر پوشش خود قرار دهند، آنها را به تمام اسرار خود آگاه کنند باید برای همیشه پرهیز کنند؛ از این که با کفار علیه مسلمین متحد شوند- آنطور که صفویه کردند- پرهیز کنند [١].

و از این قبیل است روابط خانوادگی که باید ثابت بماند و اصول حقوق خانوادگی همانهاست که ما در اوراق خانواده و اوراق زن در اسلام گفتهایم.

٤٠. در ورقههای حقوق از کتاب مبانی حقوق ص ٧٨ نقل کردیم که:

در نظریه جدید حقوق فطری (بعد از دوره اصالت فرد روسو) [٢] انسان مجموعه کاملی نیست که از مطالعه در آن تمام حقوق و وظایف او به دست آید، بلکه حقوق فطری انسان شامل دستورهای کلی حقوقی است (یعنی از مطالعه انسان،