یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥١٩ - فلسفه تاریخ

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٥١٨

مشیت الهی را.

مشیت الهی را نباید به عنوان عاملی در عرض عاملهای دیگر به شمار آورد. در حقیقت سخن درباره شناخت سنت الهی است و درباره شناخت اراده فعلی حق است که چه قانونی را به وجود آورده است و چگونه جریان پیدا میکند. به هر حال اگر چنین نظریهای را در نظر بگیریم، باید شخصیتها را تابع و طفیلی و مظهر و پرتو توده بدانیم و باید بگوییم ماهی از دم گنده گردد نی ز سر. رجوع شود به لذات فلسفه ص ... نظر بوسوئه.

نظریه زبدگان یا قهرمانان

شخصیت پرستها هم به دو دستهاند: بعضی معتقدند شخصیت بزرگی ظهور میکند (و مستقیماً روی جامعه اثر میگذارد) [١] اینها شخصیت پرست (فرد پرست) [٢] هستند. گروه دیگر معتقدند ابتدا یک شخصیت (فرد) [٣] ظهور میکند و بعد گروهی از زبدگان و نوابغ و برجستگان قوم دور او را میگیرند و یک اکیپ درست میشود و آن اکیپ «زبدگان» است. این گروه را زبده پرستها میگویند.

نقش پیغمبر اسلام در تاریخ اسلام

در اسلام و در قرآن هیچ یک از اینها به این شکل مطرح نیست.

قاعدتاً از نظر اسلام بزرگترین شخصیت پیغمبر است و اگر اسلام به نقش شخصیت به عنوان عامل اساسی تغییر و تحول جامعه و تاریخ معتقد باشد باید پیغمبران را و بخصوص حضرت رسول را عامل اساسی تغییر و تحول جامعه تلقی کند، در حالی که میبینیم چنین نیست و حضرت رسول صفات و رسالتش در قرآن کاملًا مشخص شده و آن ابلاغ پیام است و نذیر و بشیر است. حتی وقتی خود پیغمبر از این که مردم به راه