یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٠٧ - یادداشت جامعه شناسی - « فلسفه علوم » دکتر ترابی

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٤٠٦

یادداشت جامعه شناسی - « فلسفه علوم » دکتر ترابی

اصالت جامعه یا فرد

١٣*. ص ٢٨٤ راجع به اصالت جامعه و اصالت فرد بحث میکند [١].

١٤. ص ٢٨٤ راجع به اصالت روان شناسی یا جامعه شناسی بحث میکند.

روابط اجتماعی

١٥. ص ٢٨٥ راجع به روابط اجتماعی و عامل رابط که میتواند مادی و معنوی باشد بحث میکند.

١٦. ص ٢٨٦ راجع به رابط «مساوی با» ارزش

قوانین جامعه شناسی

١٧. ص ٢٩٣ تحت عنوان «قوانین جامعه شناسی» اصل تأثیر متقابل را عنوان میکند و در صفحه بعد همان اصل و اصل جبر علّی را مطرح میکند.

قوانین و سنن

١٨. در ص ٢٩٥ راجع به این که جامعه از قوانین مسلّمی پیروی میکند، میگوید:

به تدریج این فکر نیروی روز افزون پیدا کرد که پدیدههای اجتماعی دارای نظم طبیعی هستند و یک «طبیعت اجتماعی تابع قوانین» وجود دارد.

١٩. در ص ٢٩٥ اعتراف کرده و میگوید:

عدم قطعیت علوم اجتماعی و راز آن

دانشمندان این قرن (قرن نوزدهم) روشن کردند که در هر دانش قوانینی حکمفرما هستند و به همان نسبتی که موضوع دانشی پیچیدهتر میشود کمتر مشمول قوانین ثابت شمرده میشود. به عبارت دیگر، علوم به نسبتی که از فیزیک فاصله میگیرند قوانینشان پیچیدهتر میشود و به نسبتی که قانونشان پیچیدهتر