یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٣ - سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٣٢

طبیعت وجود دارد یا یکی بیش نیست؟ البته نمیتواند بیش از یک قانون اصلی وجود داشته باشد ولی سرّ حرکت تنقّصی معنای دیگری است که لازمه تکامل است.

٣٧. اسپنسر در تعریف حیات میگوید: «هر موجودی که روابط درونیاش از روابط بیرونیاش متابعت کند جاندار است.»

٣٨. قوانین نشوء و ارتقاء در نظر هربارت اسپنسر: ١. تأثیر محیط ٢. وراثت ٣. کوشش بقاء ٤. انتخاب طبیعی و بقاء اصلح.

٣٩. از بعض کلمات اسپنسر معلوم میشود که میگوید: «تکامل متوجه است به اینکه کثرت به وحدت برسد.» شک نیست که اصل توحید در تکامل منطوی است ولی باید سرّ مطلب را به دست آورد.

٤٠. معمولًا الهیون میپندارند که کمال دلیل است نه تکامل و لهذا در مقام رد اصل تکامل برمیآیند نه در مقام بیان اینکه اصول و نوامیس طبیعی داروینیسم مثلًا وافی نیست.

سخنرانی دکتر بهزاد در انجمن دوستداران سخن در مجله سخن شماره آذر ١٣٣٨

١. ص ١:

آنچه در قالب داروینیسم به جهان دانش عرضه گردید جسته گریخته توسط متفکران عدیده در دورههای مختلف به صورتی ناقص یا بدون داشتن ارتباط با یکدیگر بیان شده بود.

ص ١:

چنان که تاریخ علم نشان میدهد داروین از غالب این نظرات اطلاع داشت (حمله به فروغی) و به قول تاریخ علوم در ص ٦٨٩ مکتب تکامل بوفون و لامارک و لی یل همچون یک