یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٤ - تکامل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣٢٣

این تغییرات همه مربوط است به اراده و اختیار جانور و یا قوهای درونی در بسیاری از موارد، پنهان از شعور جانور کار میکند؟ در کتاب فرضیههای تکامل از همین جهت که نظریه لامارک جنبه غائی دارد، به او حمله میکند.

١٨. در صفحه ٣٦ فرضیههای تکامل از گفته لامارک که حس درونی، سیالها را به طرف یک قسمت از بدن به صورت شاخ میراند، اظهار تأسف میکند و چنین مینماید که این آقایان تنها از کلمه «حس» هراس دارند در صورتی که تمام گفتههای لامارک از این قبیل است.

١٩. ما باید نقطه جدا شدن راه مکتب مادی و الهی را روشن کنیم که آیا اصل تکامل است؟ آیا دخالت استعمال و عدم استعمال است که آن را مورد مسخره قرار دهیم که مثلًا علت پایین افتادن گوش بعضی حیوانات و نیفتادن بعضی دیگر چیست؟ و آیا توارث است که کوشش کنیم به ختنه کلیمیان و مسلمانان نقض کنیم که از زمان ابراهیم بوده؟ و آیا تنازع بقاست؟ و آیا صرف انتقال نوعی از نوع دیگر است و مکتب الهی بر پایه ثبات انواع است و تکامل را در فرد فرضاً بپذیرد در نوع نمیپذیرد؟ به هرحال مصبّ بحث باید روشن شود. گو اینکه قستمهایی از گفتههای تکاملیون مردود و حتی مسخره باشد ولی ما از جنبه مکتب الهی نباید به آن توجه داشته باشیم، آن وظیفه علمای آن فن است. فقط نقطه انشعاب و جدا شدن، دخالت تصادف و هدف نداشتن است. در قدیم هم فلاسفه نظریه انباذقلس را نقل میکردند و فقط از جنبه انکار هدف و غایت مورد انتقاد قرار میدادند نه از جنبه اعتقاد به تنازع بقا و یا اعتقاد به توالد انواع. و فرضاً ما از روی کتب آسمانی موضوع آدم را مورد بحث قرار دهیم، در حقیقت یک بحث تاریخی است نه یک بحث فلسفی الهی؛ نه علم جدید آن را محال میداند و نه فلسفه، و نه دین آن را پایه توحید قرار داده و نه ما خدا را میخواهیم از آن راه بشناسیم.

٢٠. داروین نیز استعمال را عامل مؤثر میداند (ص ٤٠