یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢٠ - تکامل

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٣١٩

تکامل

١. معنای تکامل. کمال در مقابل نقص است مثل تمام در برابر نقص، و فرق آنها، و چنین مینماید که کمال و نقصان از مفاهیم عامه فلسفی است و به همین دلیل بدیهی است. بنابراین نباید به تکامل یک معنای خاص جسمی داد از قبیل باز شدن و شکفتن و گسترده شدن و غیر اینها. کلمه «تمام» گاهی به جای کل در مقابل بعض گفته میشود (تمام این چیز یا بعضی از آن و جزئی از آن) و همینطور کمال نیز به همین معنا اطلاق میشود، مثلًا گفته میشود انخساف کامل یعنی انخساف کل. به هرحال به عقیده فلاسفه برگشت نقص به عدم و برگشت کمال به وجود است.

٢. آیا حرکت مساوی با تکامل است؟ ما در اینجا نظریهای داریم که مورد قبول آقای طباطبایی نیز واقع شد و آن اینکه حرکت مساوی با تکامل است. چیزی که هست در حرکتهای وضعی و أینی، حرکت مرکب است نه بسیط. بنابراین «همه چیز در حرکت است» مساوی است با این که «همه چیز در تکامل است» و این که در بعضی