یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤٩ - امر به معروف و نهی از منکر

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ٢٤٨

اطفال فلج به وجود بیاورند، مردم در عمل ببینند که دین در اینجا بیمارشان را و جاهلشان را و یتیمشان را نجات داد.

٣٣. جرم و جنایت را باید به علل آن از جهالت و اضطرار و بیکاری و ... توجیه نمود.

٣٤. افلاطون میگوید باید به مجرمین با ترحم رفتار کرد.

ابن سینا میگوید: العارف لایعنیه التجسّس و التحسّس ... (نمط ٩ اشارات). نهج البلاغه، خطبه ١٣٨: و انما ینبغی لاهل العصمة و المصنوع الیهم فی السلامة ان یرحموا اهل الذنوب و المعصیة. رجوع شود به نمره ٥٩.

٣٥. الحق اوسع الاشیاء فی التواصف و اضیقها فی التناصف. ما برای گفتن و نوشتن، اعجاز قائل هستیم و آن را یگانه دارو میدانیم، در صورتی که گفتن بیان دارو است نه خود دارو.

٣٦. باید مکتبی تربیتی اجتماعی عملی به وجود آورد. اسلام اولًا یک روش تربیتی و یک مکتب تربیتی است در مقابل مثلًا مکتبهای فلسفی و هنری و ادبی، بعلاوه اسلام دین اجتماعی است و احکامش اجتماعی است و ثالثاً در اسلام به عمل بیش از قول اهمیت داده شده، یعنی دین عملی است. امر به معروف و نهی از منکر یعنی یک روش تربیتی اجتماعی عملی.

٣٧. جای تأسف است که ما هر چیزی را از دریچه چشم فقاهت میخواهیم ببینیم و اساس فقاهت بر جستجوی نتایج و مصالح نیست، اساسش بر معذور بودن و غیر معذور بودن است: آیا اگر فلان طور نکنیم معاقب هستیم یا معذور؟ عبادت ما عبادت عبید و بردگان است. لهذا به مسئله احتمال اثر از دریچه چشم فقاهت فقط نگاه میکنیم و حال آنکه ما از روی دخالت دادن احتمال اثر- که نظر ماست در باب حسبه، به خلاف نماز و وضو و روزه و غیره- باید بفهمیم که این یک امر تعبدی محض نیست که مطلوب در او تسلیم و عبودیت و به پناهگاه تسلیم رفتن باشد، بلکه به ما گفتهاند شما خودتان باید توجه به نتیجه و مصلحت و مفسده کار داشته باشید و یک نوع اجتهاد مخصوص که در این امور هست از لحاظ تشخیص