یادداشت‌های استاد ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٩ - اسلام - عظمت و انحطاط مسلمانان

یادداشتهای استاد مطهری، ج ١٠، ص: ١٠٨

و هیئت و شیمی و فلسفه و طب و مانند آنها که در چهار قرن اسلام از هارون الرشید تا ابن رشد بودهاند به وجود آورَد. قسمتی از این فعالیت درخشان از آثار یونان مایه گرفت، اما قسمت اعظم آن بخصوص در سیاست و شعر و هنر ابتکارات گرانبها بود.

٨٩. اصول مطالب مربوط به این موضوع:

الف. مسلمانان از لحاظ تمدن نه تنها از لحاظ تسلط و قدرت که احیاناً برای اقوام وحشی نیز رخ میدهد، به یکی از عالیترین درجات تمدن رسیدند و شهادت مورخین به اهمیت و عظمت و درجه تمدن اسلامی.

ب. این تمدن تا چه زمانی در قوس صعود بود و از کی در قوس نزول قرار گرفت؟

ج. علل آن اعتلا و علل این انحطاط

د. شهادت مورخین و محققین به اینکه اسلام، خود عامل اصلی این ترقی و اعتلا بود.

ه. اقتباس و دنبال رَوی اروپا از تمدن اسلامی و حتی اینکه مسلمین، جهان را به مسیر جدیدی از تحقیق انداختند.

و. مظاهر مختلف تمدن اسلامی و تفکیک آنها- رجوع شود به نمره ٥.

ز. امروز نیروی زنده و فعالی به نام اسلام در جهان هست که با سیستمهای نو رقابت میکند- رجوع شود به نمره ٧.

ح. نمونههایی از مظاهر انحطاط در امروز

ط. آیا تمدن اسلامی و اسلام دوره خود را طی کرده و آرزوی طبقه جدید جوانان اسلامی از قبیل آرزوی پیر است جوانی را که «فیا لیت الشباب یعود یوماً» میگوید و باید به آنها گفت آنچه را روزگار کهنه کرد نو نمیشود و «لا یصلح البیطار ما افسد الدهر» و خلاصه همان طوری که جبر زمان و جبر تاریخ اسب و الاغ را برنمی گرداند، تمدن اسلامی نیز مناسب همان دوره بود و باز نمیگردد؟ یا چنین نیست؟