پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٢ - ٢ تاريخ اديان و خرافه واسطهها

مثبت يا نور و ديگرى مادّه يا منفى يا تاريكى و به دنبال همين تفكر ثنويت و دوگانه پرستى پيدا شد شانگتى مظهر اصل نرينه و مذكر به حساب مى‌آمد، و خداى چرخ و افلاك خوانده مى‌شد، و معتقد بودند او است كه سزاى نيك و بد اعمال را در همين دنيا به آدمى مى‌دهد، و به هنگام عصيان عمومى بلاى سخت مى‌فرستد، و هاتن كه خداى مؤنث و مورد ستايش بود، ولى رفته رفته خدايان ديگرى نيز پديد آمدند، و دوگانه پرستى به چندگانه پرستى كشيده شد خداى حاصل‌خيزى، خداى باران، الهه باد، الهه برف، الهه آتش، الهه كوه و ... پديد آمدند. [١]

٦. بت‌پرستان عرب‌

بعضى از مورّخان و همچنين بعضى از مفسّران تأكيد دارند كه عرب خالق و رازق و رب و مدبّر جهان را خداوند يگانه مى‌دانسته، و آياتى از قرآن مجيد را نيز كه حكايت از اعتراف آنها به مسأله خالقيّت و رازقيّت اللَّه مى‌كند شاهد مى‌آورند، و بنابراين منشأ بت‌پرستى آنها اعتقاد به تعدّد ربها نبوده، بلكه به خاطر آن بود كه بت‌ها را صاحب مقام و منزلت در نزد خدا مى‌پنداشتند، و از آنها چشم شفاعت و تقرّب به خدا داشتند، حتى بعضى معتقد بودند كه در كنار هر بتى شيطانى به امر خدا موكل آن است و هركس حق عبادت بت را ادا كند آن شيطان به امر خدا حوائجش را بر مى‌آورد! [٢]

[١]. اسلام و عقائد، صفحه ١٥٧.

[٢]. بلوغ الارب، جلد ٢، صفحه ١٩٧.