پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٩٩ - شرح مفردات

چنانكه در داستان بنى‌اسرائيل مى‌خوانيم هنگامى كه گروهى از بت‌پرستان را ديدند كه به موسى عليه السلام گفتند: «يَا مُوسَى اجْعَل لَنَا إِلَهاً كَمَا لَهُمْ آلِهَةٌ»: «به موسى گفتند: تو هم براى ما معبودى قرار ده، همان گونه كه آنها معبودان (و خدايانى) دارند». [١]

و در داستان سامرى آمده است: «وَانظُرْ إِلَى إِلَهِكَ الَّذِي ظَلَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفاً لَنُحَرِّقَنَّهُ»: «به اين معبودت كه پيوسته آن را پرستش مى كردى؛ بنگر كه آن را مى سوزانيم ...» [٢] و آيات فراوان ديگر.

خلاصه اين‌كه قاطبه اهل لغت، و جمع زيادى از مفسرين «اله» را به معناى معبود دانسته‌اند، و موارد استعمال آن نيز غالباً چنين است، و اگر مى‌بينيم در بعضى از موارد «اله» به معناى خالق يا مدبّر عالم هستى به كار رفته، به خاطر آن است كه اين معانى گاهى از لوازم معبود بودن است، و استعمال در پاره‌اى از موارد، هرگز دليل بر حقيقت نيست. بخصوص اين‌كه علماى لغت تصريح برخلاف آن كرده و موارد استعمال نيز شاهد آن است.

ممكن است گفته شود جمله «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ‌» با اين معنا سازگار نيست، چرا كه معبودانى در ميان عرب و اقوام ديگر غير از خداوند يگانه وجود داشت.

[١]. سوره اعراف، آيه ١٣٨.

[٢]. سوره طه، آيه ٩٧.