پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٩١ - آفتاب آمد دليل آفتاب
قرآن و دعوت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله است؟ [١]
از ميان اين تفسيرهاى پنجگانه سه تفسير اوّل كه آيه را ناظر به مسأله توحيد و اثبات وجود خدا مىشمرد صحيحتر به نظر مىرسد، و از ميان اين سه، تفسير اوّل شايد با مفاد الفاظ آيه هماهنگتر باشد و به اين ترتيب شاهدى بر برهان صدّيقين خواهد بود.
اين سخن را با حديث معتبرى از امام صادق عليه السلام پايان مىدهيم: يكى از ياران دانشمند امام عليه السلام مىگويد: خدمتش عرض كردم: من با گروهى مناظره و بحث كردم، و به آنها گفتم خداوند متعال برتر و بالاتر از اين است كه به وسيله مخلوقاتش شناخته شود، بلكه بندگان به وسيله خداوند شناخته مىشوند (آيا اين سخن درست است؟).
امام (به عنوان تصديق اين سخن) فرمود: «رَحِمَكَ اللَّهُ»: «خدا ترا رحمت كند».
(همين گونه است). [٢]
البتّه اين سخن هرگز منافاتى با استفاده از برهان نظم و دلايل توحيد و عظمت خداوند در موجودات جهان ندارد، در حقيقت برهان نظم در سطحى است و اين برهان (برهان صدّيقين) در سطحى بالاتر و والاتر.
آفتاب آمد دليل آفتاب
در دومين آيه سخن از گواهى خداوند بر يگانگى خويش است، و سپس
[١]. به مجمع البيان، جلد ٩، صفحه ٢٠ مراجعه شود.
[٢]. اصول كافى، جلد ١، صفحه ٨٦ «باب انه لا يعرف الا به» حديث ٣.