پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٨٧ - اشاره

شرح مفردات‌

«شهيد» از مادّه شهود در اصل- چنانكه راغب در مفردات گويد- به معناى حضور توأم با مشاهده است، خواه با چشم ظاهر انجام گيرد، يا با چشم دل، و گاه اين واژه تنها به معناى حضور اطلاق مى‌شود بى‌آن‌كه مفهوم مشاهده در آن باشد، ولى استعمال شهود به معناى حضور و شهادت به معناى حضور توأم با مشاهده اولى است.

در مقائيس اللغه آمده است كه در معناى شهادت سه اصل افتاده است:

حضور، علم، و اعلام به ديگران، و اگر به كشتگان راه خدا شهيد مى‌گويند به خاطر آن است كه ملائكه رحمت نزد آنها حضور مى‌يابند، يا به خاطر حضور خودشان در ميدان جهاد، و يا به خاطر مشاهده نعمت‌هاى بزرگى است كه خداوند براى آنها آماده كرده است و يا حضورشان در پيشگاه حق.

در كتاب العين آمده است كه شَهْد به معناى عَسَلى است كه هنوز از موم گرفته نشده باشد، او اين معنا را به عنوان نخستين ريشه اين مادّه ذكر مى‌كند آيا منظورش اين است كه ريشه اصلى لغت همين مى‌باشد؟ و در اين صورت چه ارتباطى با مسأله حضور دارد؟ توضيحى در اين باره نداده است. [١]

مُحْيطُ از مادّه احاطه به معناى در برگرفتن است، از بعضى از كتب لغت چنين استفاده مى‌شود كه احاطه بر دو گونه است: يكى در اجسام و از همين رو است كه به ديوارهايى كه گرداگرد مكانى را گرفته حائط مى‌گويند، و ديگر احاطه معنوى‌

[١]. مفردات، لسان العرب، مقائيس اللغة و كتاب العين.