پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٦٤ - ١ برهان وجوب و امكان از نظر فلسفى

فلاسفه مى‌گويند «حاجَةُ الْمُمْكِنِ أَوَّليَّهٌ»: «نياز ممكن الوجود به علّت، بديهى است. اين سخن نتيجه ديگرى نيز گرفته مى‌شود و آن اين‌كه نياز ممكن به واجب‌الوجود نه تنها در ابتداى وجود آن است كه در تمام دوران بقائش اين نياز نيز همواره باقى و برقرار مى‌باشد، زيرا امكان براى ممكن هميشه ثابت است، و به همين جهت نياز آن به علّت نيز هميشه باقى و برقرار است.

فى‌المثل هنگامى كه ما قلم را به دست گرفته بر صفحه كاغذ حركت مى‌دهيم، حركت قلم نياز به محرّكى از برون دارد كه انگشتان ما است، تا دست و انگشتان در حركت‌اند قلم حركت مى‌كند، و به هنگام توقف از حركت باز مى‌ايستد.

و از اين روشن‌تر افعال روح ما است، ما اراده مى‌كنيم فلان برنامه را انجام دهيم، اين اراده و تصميم كه فعل روح است وابسته به آن مى‌باشد، و هر لحظه‌اى وابستگى قطع شود از ميان خواهد رفت.

ما نيز وابسته وجود حقّيم، و اين وجود وابسته لحظه‌اى بدون او باقى نمى‌ماند.