پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٨١ - خداوندا! تو پروردگار جهانيانى

توحيد ربوبيّت در اين آيه به طور كامل منعكس است. و در همين رابطه در دو آيه قبل از آن به پيامبر صلى الله عليه و آله دستور مى‌دهد كه صريحاً به مشركان بگويد: «بگو:

نماز و تمام عبادات من، و زندگى و مرگ من، همه براى خداوندى است كه پروردگار جهانيان است»: «قُلْ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَاي وَمَمَاتِي للَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ».

چرا غير او را بپرستم؟ و چرا سر بر آستان غير او بگذارم؟ و چگونه به ياد غير او زنده بمانم؟ و يا براى غير او بميرم؟ در حالى كه خالق و مالك و مربّى و پرورش دهنده من فقط او است.

و مى‌بينيم در اينجا توحيد عبادت و توحيد ربوبيّت به هم آميخته و گره خورده، و معجون روح‌پرورى به وجود آورده‌اند. [١]

در سومين آيه باز روى سخن به پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله است، منتها در اينجا سخن از پروردگار آسمان و زمين به ميان آمده، كه در واقع با «رب العالمين» و «رب كل شى‌ء» تفاوت زيادى ندارد، هرچند با عبارات مختلف ذكر شده، مى‌فرمايد:

«بگو: چه كسى پروردگار آسمانها و زمين است؟»: «قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ».

و چون آنها هرگز نمى‌توانند ادّعا كنند كه بت‌ها، يا معبودهاى انسانى و امثال‌

[١]. «نُسُكْ» مفرداست و بسيارى از ارباب لغت آن را به معناى هرگونه عبادت تفسير كرده‌اند، در حالى كه بعضى از مفسّران آن را به خصوص قربانى تفسير نموده‌اند، ولى هيچ‌گونه قرينه‌اى بر اين معنا وجود ندارد، بلكه ظاهر آيه نشان مى‌دهد كه منظور همه عبادات است، بنابراين ذكر آن بعد از صلاة (نماز) از قبيل ذكر عام بعد از خاص است.