پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢١٢ - ٢ توضيح برهان تمانع

٣- برهان وحدت و تمانع در روايات اسلامى‌

دليل فوق با بيان روشن و فشرده‌اى در روايات اسلامى آمده است؟ در حديثى مى‌خوانيم هشام بن حكم از امام صادق عليه السلام پرسيد: «ما الدَّلِيْلُ عَلى‌ انَّ اللَّه واحِدٌ؟»: «چه دليلى داريم به اين‌كه خداوند يگانه است؟».

امام عليه السلام در پاسخ فرمود: «اتِّصالُ التَّدْبِيْرِ، وَ تَمامُ الصُّنْعِ كَما قالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ: لَوْ كانَ فيهِما آلِهَةٌ الَّا اللَّهُ لَفَسَدَتا»: «انسجام و پيوستگى تدبير جهان، و كامل بودن آفرينش، دليل بر اين معنا است، همان‌گونه كه خداوند متعال فرموده: «اگر در زمين و آسمان خدايانى جز «اللَّه» بودند به فساد و تباهى كشيده مى‌شدند». [١]

در حديث ديگرى كه مرحوم نى در كافى از هشام نقل كرده است مى‌خوانيم:

امام صادق عليه السلام در پاسخ مرد زنديقى در زمينه توحيد ضمن بيان مشروحى فرمود: «لَمّا رَأَيْنَا الْخَلْقَ مُنْتَظَماً وَ الْفُلْكَ جارِياً وَ التَّدبِيَر واحِداً وَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ دَلَّ صِحَّةُ الأَمْرِ وَ التَّدْبِيرِ وَ ائتِلافِ الأَمْرِ عَلى‌ انَّ الْمُدَبِّر واحِدٌ»:

«هنگامى كه مشاهده مى‌كنيم آفرينش منظّم است، و كواكب در مدارات خود در حركت‌اند، و تدبير جهان واحد است، و شب و روز و خورشيد و ماه طبق برنامه منظّمى گردش دارند، اين سلامت تدبير، و به هم پيوستگى امور، نشان مى‌دهد كه مدبّر آنها يكى است». [٢]

[١]. تفسير برهان، جلد ٣، صفحه ٥٥، حديث ٢.

[٢]. تفسير برهان، جلد ٣، صفحه ٥٥، حديث ١.