پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٢ - اگر در جهان دو خدا وجود داشت

به معناى نفى ناموزونى، و بعضى به معناى نفى اضطراب و تزلزل، و بعضى به نفى كجى و بعضى به نفى تناقض تفسير كرده‌اند، در حالى كه آيه مفهوم وسيعى دارد كه همه اينها را شامل مى‌شود (اين واژه از مادّه «فوت» است زيرا دو شى‌ء متفاوت هر كدام صفات ويژه ديگرى را از دست داده است.

اگر در جهان دو خدا وجود داشت ...

دومين آيه همين معنا را در قالب ديگرى ريخته و به شكل ديگرى مطرح مى‌كند، مى‌فرمايد: «آيا آنها معبودانى از زمين برگزيدند كه (خلق مى كنند و) منتشر مى سازند؟!»: «أَمْ اتَّخَذُوا آلِهَةً مِنْ الْأَرْضِ هُمْ يُنشِرُونَ». [١]

تعبير «من الارض» (از زمين) اشاره به نكته لطيفى است و آن اين‌كه آنها خدايانشان را از سنگ و چوب و فلزّات كه موجوداتى زمينى هستند مى‌ساختند، آيا چنين موجوداتى مى‌توانند خالق آسمان‌هاى پهناور و حاكم و مدير و مدبّر آنها باشد؟!

سپس به عنوان استدلال بر بطلان عقيده آنها مى‌فرمايد: « (در حالى كه) اگر در آسمان و زمين، جز خداوند يگانه، خدايان ديگرى بود، نظام جهان به هم مى خورد»: «لَوْ كَانَ فِيهِمَا آلِهَةٌ إِلَّا اللَّهُ لَفَسَدَتَا».

«فساد» به گفته راغب در مفردات در اصل به معناى خارج شدن چيزى از حد اعتدال است، خواه كم باشد يا زياد، در روح باشد يا جسم، يا ديگر اشياء جهان،

[١]. واژه «امْ» در اين آيه به گفته جمعى از مفسّران «منقطعه» و به معناى «بل» است، در حالى كه بعضى ديگر آن را به معناى هل استفهاميه دانسته‌اند و از آنان كه مشركان مدّعى خالقيّت بت‌ها نبودند به معناى استفهام انكارى بودن مناسب‌تر است.