پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٨ - در تمام شدائد به او پناه مىبريد

يكى از فنون فصاحت است كه گوينده مطلب مسلّمى را كه طرف قبول ندارد همراه آنچه او قبول دارد و شبيه آن است در يك عبارت بيان مى‌كند تا هر دو اثبات شود.

ولى قرآن منتظر پاسخ آنها را از اين سؤال نمى‌نشيند، و جوابى را كه مى‌بايست آنها بدهند خود مى‌دهد، و مى‌فرايد: « (نه،) بلكه تنها او را مى خوانيد؛ و او اگر بخواهد، مش را كه بخاطر آن او را خوانده ايد، برطرف مى سازد»: «بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ مَا تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شَاءَ».

«و آنچه را (امروز) همتاى خدا قرار مى دهيد، (در آن روز) فراموش خواهيد كرد»: «وَتَنسَوْنَ مَا تُشْرِكُونَ».

در گذشته نيز گفته‌ايم كه بسيارى از مفسّران جمله «ارَأَيْتُكُمْ» را به معناى «اخْبِرُوْنى» (به من خبر دهيد) تفسير كرده‌اند، ولى ظاهر اين است كه معناى اصلى جمله محفوظ است، و تفسيرى كه ذكر كرده‌اند لازمه آن است (معناى اصلى جمله اين است: آيا مشاهده كرديد؟ آيا فكر نموديد؟ [١]) به هر حال قرآن مجيد در اين آيات از روش عملى مشركان گرفته، و بر ضد خودشان استدلال مى‌كند.

در تمام شدائد به او پناه مى‌بريد

در چهارمين آيه همين مسأله در لباس زيباى ديگرى مطرح مى‌شود، نخست‌

[١]. در صورت اوّل رؤيت و مشاهده با چشم ظاهر است، و در صورت دوم رؤيت با قلب است.