پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٢ - ٣ شواهد زنده فطرى بودن ايمان به حق

در تعبير ديگرى در همين زمينه مى‌افزايد: منبع اين تقوايى كه به هيچ وجه از دل انسان زدوده نمى‌شود در كجا قرار دارد. [١]

و نيز نامبرده در كتاب درس‌هاى تاريخ با تعبيرى كه معلوم است از روى خشم و ناراحتى است، مى‌گويد: دين صد جان دارد، هرچى آن را بكشى دوباره زنده مى‌شود!. [٢]

اگر اعتقاد به خدا و مذهب جنبه عادت يا تقليد يا تلقين و تبليغ ديگران داشت، ممكن نبود اينچنين عمومى و همگانى و در طول تاريخ بشر استمرار داشته باشد، اين بهترين دليل فطرى بودن آن است.

٢. شواهد باستان‌شناسى: آثار و علائمى كه از دوران‌هاى قبل از تاريخ (يعنى قبل از اختراع خط و نوشته شدن شرح حال انسان‌ها) باقيمانده نيز نشان مى‌دهد كه اقوام قبل از تاريخ براى خود مذهبى داشته‌اند، و به خدا و حتى معاد و زندگى بعد از مرگ معتقد بوده‌اند، به دليل اين‌كه بسيارى از اشيايى كه مورد علاقه آنها بوده است با آنها به خاك سپرده مى‌شده، تا در زندگى بعد از مرگ مورد استفاده آنها قرار گيرد! موميايى كردن جسد مردگان براى جلوگيرى از پوسيدگى آنها و ساختن مقابرى چون اهرام مصر كه مى‌تواند على‌رغم گذشت زمان تا مدت زيادى دوام داشته باشد، همه شاهد ايمان گذشتگان به مسائل مبدأ و معاد است.

درست است كه اين كارها نشان مى‌دهد ايمان مذهبى آنها با خرافات زيادى آلوده بود، ولى دليل بر اين است كه اصل مسأله، يعنى وجود ايمان مذهبى در

[١]. تاريخ تمدن ويل دورانت، جلد ١، صفحه ٨٧ و ٨٩.

[٢]. فطرت شهيد مطهرى، صفحه ١٥٣.