پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٢ - پيمان عالم ذر

از آن خارج گشته و تعلّق به بدن‌هاى كنونى گرفته است، و اين عين تناسخ است، و بطلان تناسخ از مسلّمات مذهب است، لذا مرحوم شيخ مفيد در كتاب «جواب المسائل السرويه» هنگامى كه تفسير فوق را با اشاره به بعضى از روايات ذكر مى‌كند، مى‌افزايد: اين از اخبار طرفداران تناسخ است كه در آن حق و باطل را به هم آميخته‌اند. [١]

همين سخن در كلام شيخ المفسّرين مرحوم طبرسى نيز آمده است. [٢]

به خواست خدا در بررسى اخبار عالم ذر نيز خواهيم ديد اخبارى كه دلالت بر اين تفسير دارد معارض با اخبار ديگرى است.

و امّا قول دوم كه سخن از آفرينش سرشت توحيدى و استعداد خاص خداشناسى در عالم رحم مادران مى‌گويد، كمترين اشكال را دارد تنها ايرادى كه به آن گرفته‌اند اين است كه ظاهر آيه مورد بحث اين است كه اين سؤال و جواب با زبان قال صورت گرفته نه با زبان حال كه نوعى تشبيه و مجاز است، به لاوه جمله «اخَذَ» (گرفت) دليل بر اين است كه اين موضوع در گذشته صورت گرفته، در حالى كه سرشت توحيدى جنين‌ها به طور مداوم و در هر زمان انجام مى‌گيرد.

ولى اين دو اشكال به خوبى قابل جواب است، زيرا حمل كردن اين گفتگو بر زبان حال با وجود قرينه، هيچ‌گونه مانعى ندارد و در نثر و نظم زبان عرب و غير عرب بسيار فراوان است، اشكالات مهمّى كه بر تفسير اوّل وارد مى‌شد قرينه‌

[١]. مرآة العقول، جلد ٧، صفحه ٤١.

[٢]. مجمع البيان، جلد ٤، صفحه ٤٩٧.