سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٦٣ - حرکت همه موجودات به سوي خدا
٢. وَلِلَّهِ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالأرْضِ وَإِلَيْهِ يُرْجَعُ الأمْرُ کلُّهُ...؛[١] «و نهان آسمانها و زمين از آن خداست و تمام کارها به او بازگردانده ميشود».
٣. إِنَّ إِلَى رَبِّک الرُّجْعَى؛[٢] «همانا بازگشت [همه] بهسوي پروردگار توست».
خداوند متعال اشاره ميفرمايد به اينکه گنجينههاي نامحدود هرآنچه در اين عالم وجود دارد در نزد خداست ميفرمايد: وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلا عِنْدَنَا خَزَائِنُهُ وَمَا نُنَزِّلُهُ إِلا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ؛[٣] «و هيچ چيزي نيست مگر آنکه گنجينههاي آن نزد ماست، و آن را جز به اندازه معلوم فرونميفرستيم».
جمله و ما منزله الا بقدر معلوم مشعر به آن است که خزينهها و گنجينههاي موجودات امکاني نامحدود است. چون خداوند و آنچه در نزد اوست نامحدود ميباشد و خداوند اندازه وحد معيّن و محدودي از آن گنجينهها را به اين عالم که توأم با محدوديتها است فروميفرستد. به ديگر سخن، خاصيت اين عالم که ما و ساير موجودات در آن به سرميبريم وجود محدوديتهاست و در نتيجه، هر آنچه در آن وجود دارد محدود و داراي حد و اندازه مشخص و معيني است. اما همه اين موجودات محدود در نزد خدا داراي گنجينههاي نامحدود ميباشند که خداي متعالي پديدههاي اين جهان را از آن گنجينهها نازل ميفرمايد و مجدداً آنچه در اين عالم نازل شده است بهسوي خداوند باز ميگردد.
در آيه ديگر خداوند درباره تدبير امور اين عالم و بازگشت آن امور بهسوي خويش ميفرمايد: يُدَبِّرُ الأمْرَ مِنَ السَّمَاءِ إِلَى الأرْضِ ثُمَّ يَعْرُجُ إِلَيْهِ فِي يَوْمٍ کانَ مِقْدَارُهُ أَلْفَ سَنَه مِمَّا تَعُدُّونَ؛[٤] «کار [جهان] را از آسمان تا زمين تدبير ميکند، سپس [آن کار] بهسوي او بالا ميرود در روزي که اندازه آن هزار سال است از آنچه شما ميشمريد».
[١] هود (١١)، ١٢٣. [٢] علق (٩٦)، ٨. [٣] حجر (١٥)، ٢١. [٤] سجده (٣٢)، ٥.