سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٧١ - تمهيدات و شرايط شکرگزاري
قرار نگيرد و دريافت کننده آن نه فقط آن را خدمتي در حق خود بهحساب نياورد، بلکه پندارد که تحقير و مورد تمسخر قرار گرفته است. ثالثاً، عامل خدمت و خير، قصد رساندن خير، و خدمت به ديگري را داشته باشد، نه اينکه او بدون چنان قصدي کاري را انجام دهد و اتفاقاً از قِبَل آن خيري به ديگري برسد. رابعاً، انسان عامل خير را بشناسد و بداند که چه کسي خدمتي به او رسانده و يا نعمتي در اختيار او نهاده است. در صورت تحقق شرايط مزبور لازم و بهجاست که انسان با زبان يا قلم و يا به شيوه ديگري از کسي که خيري به او رسانده تشکر کند.
با توجه به آنچه گفته شد، ما وقتي درصدد شکرگزاري از خدا برميآييم که باور داشته باشيم که خداوند با اراده و قصد خود نعمتي را در اختيار ما نهاده است. پس اگر در موقعيتي باشيم که چيزي را براي خود نعمت و خير ندانيم و يا ارتباط آن نعمت را با خدا درک نکنيم و آن را منسوب به غيرخدا بدانيم، درصدد تشکر از خدا برنميآييم. در مواردي بهخصوص شرايط غيرعادي و غيرطبيعي، وقتي نعمتي به ما ميرسد، بهراحتي باور ميکنيم که آن نعمت از سوي خداوند به ما ارزاني شده و شکر آن را به جا ميآوريم. بهعنوان نمونه، وقتي کسي سخت بيمار گشته و در کمال نااميدي شفا مييابد و يا در شرايط خشکسالي و پس از دعا و توسل مردم و برگزاري نماز باران، وقتي باران ميبارد همگان باور دارند که آن سلامتي و باران نعمت خدا و با اراده الاهي ارزاني شده است. اما در اغلب موارد ما نعمتها و خيري که به ما ميرسد به وسايط نسبت ميدهيم و فراموش ميکنيم که بدون خواست و اراده خدا خير و نعمتي در اختيار ما قرار نميگيرد و ازاينروي توجهمان به واسطهها، عوامل طبيعي و غيرخدا جلب ميگردد و درصدد تشکر از خداوند برنميآييم. اين در حالي است که گزارههاي ديني به ما ميآموزند که همه نعمتها از آن خدا هستند، چه بدون واسطه از سوي خدا در اختيار ما قرار گيرند و چه با واسطه: مَّا أَصَابَک مِنْ حَسَنَه فَمِنَ اللّهِ وَمَا أَصَابَک مِن