سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢١٢ - نقش تربيتي ترس از خدا

روان‌شناختي و نيز با تجربه‌هاي عادي ما ثابت شده است که عامل محرک انسان در بيشتر کارها ترس است و مي‌توان گفت در نود درصد موارد، ترس باعث تحريک و تلاش انسان مي‌شود و ده‌ درصد رفتار ما از وعده پاداش يا جلب منفعت ناشي مي‌گردد. آنچه باعث تلاش بيشتر دانش‌آموزان در تحصيلاتشان مي‌شود، ترس از شکست و مردود شدن است و آنان اگر از مردود شدن و تنبيه و سرزنش پدر و مادر و ديگران نمي‌ترسيدند، درس نمي‌‌خواندند. بسيار اندک‌اند دانش‌آموزاني که تلاش آنان ناشي از ترس نيست و عشق به علم باعث تلاش و کوشش آنان براي فراگيري دانش مي‌گردد. بر اين اساس، پدر و مادر براي اينکه فرزندشان را به درس‌خواندن وادار کنند، او را از عواقب مردود گشتن و شکست در تحصيل علم مي‌ترسانند.

در امور معنوي نيز گرچه ما معتقديم که خداوند افزون بر جهنم، بهشت نيز دارد و رحمت خداوند بس گسترده و مقدم بر غضب اوست، يا من سبقت رحمته غضبه[١] و نيز گرچه اندکي از بندگان ره‌يافته به عالي‌ترين مراتب معرفت و کمال در سوداي نيل به قرب و رضوان الاهي هستند و ازاين‌روي بشارت به رضوان الاهي و جوار او محرک اصلي آنان بر گزينش طريق درستي و سعادت است؛ اما در بيشتر مردم ترس از عقوبت الاهي باعث انجام وظايف و عبادات مي‌گردد و اگر ترس از عقوبت نبود، اندکي از مردم به اميد ثواب و پاداش الاهي که به مؤمنان راستين وعده داده شده است، به عبادات و تکاليف خود مي‌پرداختند، وعده‌اي که خداوند درباره آن فرمود:

وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاکنَ طَيِّبَه فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَکبَرُ ذَلِک هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ؛[٢] «خداوند به مردان و زنان مؤمن بوستان‌هايي وعده داده است که