سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٠٤ - ماهيت ترس و نقش سازنده آن

پس شرط تأثير انذار انبيا در مردم وجود حالت فطري خشيت در آنها و ترس از گرفتاري‌ها و کيفرهايي است که ممکن است در آخرت گريبان‌گير آنان گردد و اين ترس آنان را وامي‌دارد که از پيش درصدد رهايي از عقوبت‌هاي اخروي برآيند و در نتيجه، به نصايح و پند و اندرز پيامبران الاهي و علماي رباني گوش مي‌دهند و سختي دست کشيدن از خواسته‌هاي نفساني و عمل به تکاليف الاهي را به جان مي‌‌خرند، چون مي‌دانند که بهاي مخالفت با شيطان و هواهاي نفساني و اطاعت از خداوندْ سعادت ابدي و نيل به رضوان حضرت حق است:وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى * فَإِنَّ الْجَنَّه هِيَ الْمَأْوَى؛[١]«و اما هرکس که از ايستادن در پيشگاه پروردگار خود بيم داشته باشد و خويشتن را از آرزو و کام دل باز دارد، جايگاه او همان بهشت است».

البته در کنار خوف از خدا، عواملي چون شوق، محبت و اميد نيز مؤثرند، اما دراين‌بين عامل خوف بيشترين تأثير را دارد و براي همه طبقات انساني و مراتب ايمان و معرفت عموميت دارد.

چنان‌که ملاحظه مي‌شود در آيه فوق متعلق خوف حرمان از لقاي الاهي و قرب اوست و در برخي از آيات متعلق خوف عذاب الاهي و جهنم معرفي شده است. خداوند درباره بندگان برگزيده خود که خانه‌هايشان را محل عبادت و ذکر خدا قرار داده‌اند و پيوسته در نجواي با معبود به سر مي‌برند مي‌فرمايد:

فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَن تُرْفَعَ وَيُذْکرَ فِيهَا اسْمُهُ يُسَبِّحُ لَهُ فِيهَا بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ * رِجَالٌ لا تُلْهِيهِمْ تِجَارَه وَلا بَيْعٌ عَن ذِکرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاه وَإِيتَاء الزَّکاه يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالأَبْصَارُ؛[٢] «[آن چراغ] در خانه‌هايي