سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤٧ - بازشناسي نفس امّاره

يُفْلَحُ مَنْ وَلَه باللعبِ واسْتَهْتَرَ باللهوِ والطّرب؛[١] «کسي که شيداي بازي و لعب و شيفته لهو و طرب باشد رستگار نمي‌شود».

١١.مملوّه بالغفله والسّهو؛ غرق در غفلت و فراموشي است. غفلت و پرداختن به کارهاي بي‌ارزش و غيراصلي و بازماندن از فضايل و خوبي‌ها و سهو و اشتباه در تشخيص مصالح و عمل، از جمله پيامدهاي حاکميت نفس امّاره بر دل انسان است. به تعبير امير مؤمنان(عليه السلام) پيامد غفلت و فريفته دنيا گشتن، سُکر و مستي است که رهايي و به هوش آمدن از آن دشوارتر از به هوش آمدن از مستي شراب است:

سُکرُ الْغَفْله وَالغُرورِ اَبْعَدُ إفاقه مِنْ سُکرِ الْخُمُور.[٢]

١٢ و ١٣.تُسْرِعُ بي اِلي الحَوْبه وتُسَوِّفُني بالتوبه: با شتاب مرا به گناه مي‌کشاند و توبه‌ام را به تأخير مي‌افکند. نفس با شتاب و سرعت انسان را به گناه و عصيان خدا مي‌کشاند و او را در کمند دنيا اسير مي‌سازد و از اين طريق خواري و مسکنت را براي او رقم مي‌زند. اما وقتي انديشه توبه در انسان پديد مي‌آيد، نفس انسان را به تأخير در توبه وامي‌دارد و باعث مي‌گردد که انسان فرصت‌ها را صرف استفاده از لذت‌هاي دنيوي و تن‌دادن به خواسته‌هاي شيطاني کند و با تأخير در توبه، موفق به جبران خطاهاي خود نگردد. چنان‌که شيطان نيز با وعده‌هاي بي‌اساس انسان گنهکار را فريب مي‌دهد و با بهانه‌تراشي توبه را به آينده موکول مي‌کند. درصورتي‌که ادب بندگي ايجاب مي‌کند که پس از نافرماني و عصيان معبود، انسان از کرده خود نادم و پشيمان گردد و درصدد جبران خطاي خويش برايد. امير مؤمنان(عليه السلام) درباره اين دو ويژگي نفس مي‌فرمايند: إيّاک أن تُسْلِفَ المعصيه وتُسَوِّفَ بالتوبه؛[٣] «بپرهيز از آنکه گناه را جلو اندازي و توبه را به تأخير افکني».