سرشت انساني ناشي مي‌گردند و عبارتند از ادراکات و گرايش‌هايي که همزاد انسان و ويژه نوع انسان و غيراکتسابي مي‌باشند. در مقابل فطرياتي که در منطق مطرح است که به نوعي کسبي مي‌باشند و عبارتند از قضاياي روشني که ثبوت محمول براي موضوع در آنها نيازمند به دليل است و ليکن دليل آنها در کنار قضيه و همراه با آن در ذهن موجود است. اين قضاياي بديهي و فطري ازآن‌روي که فهم مواد و تصور اجزاي آن نيازمند کسب مي‌باشند، کسبي به‌حساب مي‌آيند.

ما به تجربه دريافته‌ايم که وقتي کسي به ما خدمت و کمک مي‌کند، ما خود را مديون و بدهکار او مي‌دانيم و اگر نتوانيم خدمت او را جبران کنيم، حداقل به‌عنوان وظيفه از او تشکر مي‌کنيم و عدم تشکر از خدمت ديگران را بي‌ادبي و ناسپاسي به‌حساب مي‌آوريم. در سفري که حدود ده سال قبل بنده به آمريکاي لاتين داشتم، در يکي از دانشگاه‌هاي آن سامان و در جمع دختران و پسران و اساتيد دانشگاهي به سخنراني پرداختم و پس از پايان سخنراني جمعيت انبوهي اطراف من جمع شدند و به طرح سؤالات خود پرداختند. درآن‌بين، خانمي با زحمت و اصرار فراوان جمعيت را مي‌شکافت تا به ما نزديک شود، به‌گونه‌اي که دوستان ما نگران شدند که نکند قصد سويي داشته باشد. اما آن خانم پس از آنکه با زحمت فراوان خودش را به نزديک ما رساند، گفت: خيلي متشکرم و بلافاصله از آنجا دور شد. او به‌عنوان اداي دين خود را موظف مي‌دانست که نزد ما بيايد و از ما تشکر کند و تا تشکر نمي‌کرد وجدانش راضي نمي‌گشت.

سپاسگزاري و شکرگزاري فراتر از ارزش‌هاي انساني به شمار مي‌آيد و حتي حيواناتي که نسبت به ساير حيوانات از هوش بيشتري برخوردارند، در برابر خدمت و غذايي که در اختيارشان قرار مي‌گيرد با حرکات و رفتار خود اظهار تشکر مي‌کنند. در گربه‌ها، اسب‌ها و به‌خصوص در سگ‌ها کاملاً‌ مشهود است که در برابر اظهار محبت و رسيدگي ديگران اظهار تشکر مي‌کنند و سگ به‌عنوان تشکر دم مي‌جنباند و پوزه خود را به خاک مي‌سايد.