سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٦١ - سنت استدراج پيامد استکبار و سرپيچي از خدا

نبخشيد و آنان کماکان در غفلت و سرپيچي از حق باقي ماندند، خداوند سنت مهلت و استدراج را براي آنان رقم زد و در اثر اين سنت الاهي رفته‌رفته بر نعمت‌ها و اموال آنان افزوده شد و چنان غرق نعمت‌هاي ظاهري دنيا و وسايل رفاه و خوش‌گذراني گشتند که پنداشتند از عذاب الاهي مصون هستند و پيش خود گفتند اگر وعده انبيا راست بود ما بايد عذاب مي‌شديم، نه‌اينکه اين‌همه نعمت در اختيارمان قرار گيرد. خداوند درباره قساوت و سرپيچي از حق و پيامد آن سنت استدراج مي‌فرمايد:

فَلَوْلا إِذْ جَاءهُمْ بَأْسُنَا تَضَرَّعُواْ وَلَـکن قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَزَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ مَا کانُواْ يَعْمَلُونَ* فَلَمَّا نَسُواْ مَا ذُکرُواْ بِهِ فَتَحْنَا عَلَيْهِمْ أَبْوَابَ کلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذَا فَرِحُواْ بِمَا أُوتُواْ أَخَذْنَاهُم بَغْتَه فَإِذَا هُم مُّبْلِسُونَ؛[١] «پس چرا هنگامي که عذاب ما به آنها رسيد زاري نکردند؟ ولي دل‌هايشان سخت شد و شيطان کارهايشان را در نظرشان بياراست. پس چون آنچه را بدان پند داده شدند فراموش کردند؛ درهاي همه‌چيز را بر آنان بگشوديم تا چون بدانچه داده شدند شادمان گشتند ناگهان بگرفتيمشان پس همان دم [از نجات و رحمت] نوميد شدند».

در آيه ديگر خداوند دراين‌باره که مهلت و فرصتي که در اختيار کافران قرار گرفته به سود آنان نيست، بلکه براي آن است که به گناه خود بيفزايند تا سرانجام با عذابي سخت مواجه گردند مي‌فرمايد: وَلاَ يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ کفَرُواْ أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِّأَنفُسِهِمْ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُواْ إِثْمًا وَلَهْمُ عَذَابٌ مُّهِينٌ؛[٢] «و کساني که کافر شدند مپندارند مهلتي که به آنان مي‌دهيم خير آنهاست، همانا مهلتشان مي‌دهيم تا بر گناهِ [خود] بيفزايند و آنان را عذابي است خوارکننده».