سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٦٠ - سنت استدراج پيامد استکبار و سرپيچي از خدا

بر گناه خود بيفزايند و سرانجام به عذاب ابدي گرفتار شوند. بر اساس اين سنت الهي‌، گاهي نعمت‌هاي ظاهري و مال فراواني در اختيار گنهکاران قرار مي‌گيرد و پيوسته بر آنها افزوده مي‌شود و چه‌بسا اين پندار در آنها پديد مي‌آيد که آن امکانات، وسايل رفاه، آسايش و لذت‌جويي به پاس شايستگي آنان فزوني يافته است؛‌ درحالي‌که خداوند بدين‌وسيله مي‌خواهد آنان غرق گناه و غفلت گردند و بار گناه خود را سنگين گردانند تا در نهايت با عذابي سخت و خوارکننده مواجه شوند. توضيح آنکه وقتي بندگان خدا قدر نعمت‌هاي الاهي را نمي‌دانند و ناسپاسي مي‌کنند، براي اينکه متنبه و بيدار شوند در همين دنيا آنان را گوشمالي مي‌دهد و با بلا و گرفتاري مواجه مي‌گرداند. ازاين‌روي، خداوند در دو آيه قرآن مي‌فرمايد که ما وقتي بر قومي پيامبري مي‌فرستيم آنها را به سختي‌ها و بلاها گرفتار مي‌سازيم تا راه توبه و تضرع به درگاه الاهي را پيش گيرند. در آيه اول خداوند مي‌فرمايد: وَلَقَدْ أَرْسَلنَآ إِلَى أُمَمٍ مِّن قَبْلِک فَأخَذْنَاهُمْ بِالْبَأسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ؛[١] «و به‌راستي [پيامبراني] به‌سوي امت‌هاي پيش از تو فرستاديم و آنان را به تنگي و سختي و رنج و گزند بگرفتيم تا شايد زاري کنند».

در آيه دوم خداوند مي‌فرمايد: وَمَا أَرْسَلْنَا فِي قَرْيَه مِّن نَّبِيٍّ إِلاَّ أَخَذْنَا أَهْلَهَا بِالْبَأْسَاء وَالضَّرَّاء لَعَلَّهُمْ يَضَّرَّعُونَ؛[٢] «و ما هيچ پيامبري را در هيچ آبادي و شهري نفرستاديم مگر آنکه مردم آن را به‌سختي و تنگي و رنج گرفتار کرديم تا شايد زاري کنند».

اما برخي از مردم حکمت سختي‌‌ها و گرفتاري‌ها را درنيافتند و به جهت قساوت قلب راه انحراف و گمراهي پيش گرفتند و متنبه و بيدار نگشتند و به تضرع و زاري به درگاه خدا و پيروي از فرستادگان او نپرداختند. وقتي گوشمالي الاهي در آنها اثر