آنان در خانه بنشينند و از خداوند بخواهند که دشمنان را نابود گرداند،‌ مسلماً شکست مي‌خورند و دشمن بر آنان چيره مي‌گردد؛ چون خداوند خود به مسلمانان دستور داده که به جهاد با دشمنان بپردازند. در برخي از آيات قرآن خداوند خطاب به مسلمانان مي‌فرمايد: انْفِرُواْ خِفَافًا وَثِقَالاً وَجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِکمْ وَأَنفُسِکمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ ذَلِکمْ خَيْرٌ لَّکمْ إِن کنتُمْ تَعْلَمُونَ؛[١] «سبک‌بار و گران‌بار [براي جهاد] بيرون رويد و با مال‌ها و جان‌هاي خويش در راه خدا جهاد کنيد، که اين براي شما بهتر است اگر مي‌دانستيد».

در آيه ديگر، خداوند مؤمنان را به کارزار و سرسختي با کافران فرامي‌خواند و مي‌فرمايد: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ قَاتِلُواْ الَّذِينَ يَلُونَکم مِّنَ الْکفَّارِ وَلِيَجِدُواْ فِيکمْ غِلْظَه وَاعْلَمُواْ أَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ؛[٢] «اي کساني که ايمان آورده‌ايد، با کافراني که به شما نزديک‌اند کارزار کنيد و بايد که در شما درشتي و سختي بيابند، و بدانيد که خداي با پرهيزکاران است».

بله اگر رزمنده‌اي با همه توان با دشمن جنگيد و از نفس افتاد و يا در گيرودار جنگ مهماتش تمام گرديد،‌ نبايد نااميد گردد و بايد به خداوند اميد ياري داشته باشد و با دعا و توسل از او بخواهد که ياري‌اش کند. در اين صورت، اگر خداوند مصلحت بداند، علي‌رغم نبود اسباب و شرايط ظاهري، او را پيروز مي‌گرداند. در طول تاريخ اسلام و از جمله در دوران دفاع مقدس، معجزات فراواني رخ داده و با اينکه مؤمنان و مسلمانان نيرو و امکانات لازم براي مقابله با دشمن نداشتند، خداوند آنان را بر دشمنانشان پيروز گردانيد.

خلاصه سخن آنکه در صورتي انسان مي‌تواند به امر مطلوبي صادقانه اميد داشته باشد که اسباب و شرايط آن را بشناسد. مثلاً وقتي به رحمت خدا اميد دارد،‌ شرايط و اسباب بهره‌مندي از رحمت الاهي را بشناسد و بداند که چه بخشي از آن شرايط و

[١] توبه (٩)، ٤١. [٢] همان، ١٢٣.