سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٥١ - برتري لذت هاي پايدار

بر اساس آنْ عقل خواسته و ميلي را که لذتش بادوام‌تر است بر خواسته‌اي که کم‌دوام‌تر است ترجيح مي‌دهد. مثلاً لذتي را که يک ساعت، يا يک روز و يا يک هفته به طول مي‌انجامد، بر لذتي که يک دقيقه دوام دارد ترجيح مي‌دهد. ملاک دوم مربوط به شدت لذت خواسته و ميل است و بر اين اساس اگر دو لذت از نظر زمان يکسان بودند، اما يکي شديدتر بود، عقل حکم مي‌کند که لذت شديدتر بر لذت ضعيف‌تر ترجيح داده شود. با توجه به آنکه عقل با دو ملاک فطري مزبور دست به گزينش و ترجيح برخي از لذت‌ها بر ساير لذت‌ها مي‌زند، خداوند در قرآن مي‌فرمايد: وَالْآخِرَه خَيْرٌ وَأَبْقَى؛[١] «و حال آنکه آن جهان بهتر و پاينده‌تر است».

لذت‌هاي آخرت هم از لذت‌هاي دنيوي بهتر است و چونان لذت‌هاي دنيوي با آفت، خستگي و رنج همراه نيست و هم ماندگارتر از نعمت‌هاي دنيوي است. لذت‌هاي دنيوي نهايتاً به‌اندازه عمر انسان در اين جهان دوام مي‌يابند، اما لذت‌هاي اخروي بي‌نهايت هستند. ازاين‌روي اگر تزاحمي بين نعمت و لذت دنيوي و اخروي وجود نداشت و امکان جمع بين آن دو ميسر گشت، عقل حکم مي‌کند که انسان هر دو را فراهم آورد و در قرآن نيز به ما تعليم داده شده که هم لذت و نعمت دنيوي و هم لذت و نعمت اخروي را از خداوند درخواست کنيم: وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَه وَفِي الآخِرَه حَسَنَه وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ؛[٢]‌ «و از آنان کساني‌اند که گويند: پروردگارا، ما را در اين جهان نيکويي [نعمت] ده و در آن جهان نيز نيکويي بخش و ما را از عذاب آتش دوزخ نگاه دار».

اما به هنگام تزاحم لذت دنيوي با لذت اخروي، عقل حکم مي‌کند که انسان لذت بي‌نهايت اخروي را بر لذت فاني و زودگذر دنيوي ترجيح دهد و به هواي رسيدن به