سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤١ - بازشناسي نفس امّاره

عَمِلْتَ الْمَعَاصِيَ بِقُوَّتِيَ الَّتِي جَعَلْتُهَا فِيک؛[١] «[وشاء] مي‌گويد که از امام رضا(عليه السلام) پرسيدم: خدا کار را به خود بندگان وانهاده است؟ حضرت فرمودند: خدا قادرتر از اين است. گفتم: پس ايشان را بر گناه مجبور کرده است؟ فرمود: خدا عادل‌تر و حکيم‌تر از اين است. سپس فرمود: خدا مي‌فرمايد: اي پسر آدم، من به کارهاي نيک تو از خود تو سزاوارترم و تو به کارهاي زشتت از من سزاوارتري و تو به‌وسيله‌ نيرويي که من در وجودت قرار داده‌ام مرتکب گناه مي‌شوي».

روشن است که انسان از خود چيزي ندارد و همه چيز از خداوند است و همه رفتار انسان با اراده و قدرت الاهي انجام مي‌گيرد. اما درعين‌حال خداوند او را مختار آفريده و انسان در حوزه رفتار اختياري خود دست به انتخاب و گزينش مي‌زند و به‌واسطه نيروي انتخاب، رفتار اختياري انسان علاوه بر آنکه به خداوند مستند مي‌گردند به انسان نيز استناد داده مي‌شوند. اما چنان‌که از روايت مزبور استفاده مي‌شود، ادب بندگي و عبوديت اقتضا مي‌کند که انسان رفتار خوب و پسنديده خود را به خداوند نسبت دهد و رفتار بد و زشت خود را به خودش نسبت دهد. چون آنچه خداوند به انسان عنايت کرده خير و نعمت است و ناپسند آن است که انسان نعمت‌ها و تمايلاتي را که خداوند در وجود او به وديعت نهاده، در راه ناصواب و شر به کار بندد.

پس از بررسي نفس امّاره، اکنون به بررسي و توضيح فراز اول مناجات شکايت‌کنندگان که شامل صفات و ويژگي‌هاي نفس است مي‌پردازيم: