سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٤٠ - بازشناسي نفس امّاره

از زير [درختانِ] آنها جوي‌ها روان است، در آنها جاويدان‌اند و نيز جاي‌هاي خوش و پاکيزه در بهشت‌هاي پاينده و خشنودي خدا از همه برتر و بزرگ‌تر است. اين است رستگاري و کاميابي بزرگ».

نفس امّاره صرفاً درصدد تأمين خواسته‌هاي حيواني است و انسان را وامي‌دارد که حد و مرز تأمين آن خواسته‌ها را رعايت نکند و درهرصورت به آن خواسته‌ها دست يابد، خواه حلال و حرام خدا رعايت شود و خواه نشود. در نتيجه کسي که اسير نفس امّاره است، در راه رسيدن به خواسته‌ها و لذت‌هاي الاهي به هر کار ناصوابي دست مي‌زند و حريم احکام الاهي را مي‌شکند و غرايز و خواسته‌هايي را که تأمين صحيح آنها بستر کمال انسان را فراهم مي‌آورد، وسيله تيره‌روزي و هلاکت قرار مي‌دهد و با سوءاستفاده از نعمت‌هاي الاهي و عدم استفاده درست از آنها خود را از تعالي و کمال انساني محروم مي‌سازد.

همه خواسته‌هاي نفسْ بد و ناپسند نيست بلکه اصل خواسته‌ها و تمايلات نفس، نعمت خدا به‌حساب مي‌آيد، و اگر کسي از بخشي از خواسته‌ها و قواي نفس محروم باشد ناقص به‌حساب مي‌آيد. چيزي که هست بايد اين خواسته‌ها و تمايلات با شرايط خاص و طبق ضوابط عقلي و ديني تأمين گردند. نفس امّاره، ازآن‌جهت که انسان را به گناه و معصيت وامي‌دارد و باعث مي‌گردد که انسان در مسير تأمين خواسته‌هاي خود حقوق الاهي را رعايت نکند و همچنين حقوق ديگران را زير پا نهد و به ورطه فساد و انحطاط افتد، دعوت کننده و امر کننده به بدي نام گرفته است.

دراين‌باره در روايتي از امام رضا(عليه السلام) وارد شده:

قَالَ سَأَلْتُهُ فَقُلْتُ: اللَّهُ فَوَّضَ الأمْرَ إِلَى الْعِبَادِ؟ قَالَ: اللَّهُ أَعَزُّ مِنْ ذَلِک. قُلْتُ فَجَبَرَهُمْ عَلَى الْمَعَاصِي؟ قَالَ: اللَّهُ أَعْدَلُ وَأَحْکمُ مِنْ ذَلِک. قَالَ: ثُمَّ قَالَ: قَالَ اللَّهُ: يَا ابْنَ آدَمَ، أَنَا أَوْلَى بِحَسَنَاتِک مِنْک، وَأَنْتَ أَوْلى بِسَيِّئَاتِک مِنِّي،