را در ما تعبيه نمي‌کرد. همچنين ارضاي اين نيازها و لذت بردن از آنها نيز‌، به‌خودي‌خود، بد و ناپسند نمي‌باشد؛ چه اينکه اگر لذت بردن، به‌خودي‌خود، بد مي‌بود خداوند لذت بردن از نعمت‌هاي بهشتي را به بهشتيان وعده نمي‌داد. تأمين نيازها، خواسته‌ها‌ و اميال در صورتي بد و ناپسند است که از حد بگذرد و باعث محروم‌گشتن انسان از نيازهاي اصيل گردد. همچنين لذت در صورتي بد و ناپسند است که انسان در تأمين آن از حد بگذرد و اسير وسوسه‌هاي شيطاني گردد و آن لذت موهوم مانع دستيابي به لذت‌هاي اصيل و عالي گردد. حتي غضب، خودبه‌خود، بد و ناپسند نيست و در مقام دفاع و در برابر دشمن، انسان بايد از غريزه غضب استفاده کند و با اِعمال آنْ خود را از خطر برهاند. آنچه ناپسند است عدم رعايت اعتدال در اِعمال غضب و طغيان در استفاده از آن مي‌باشد. بنابراين، نفس امّاره عبارت است از نيرو و عاملي در درون انسان که باعث طغيان و زياده‌روي در استفاده از برخي از اميال و خروج از حد اعتدال و اعمال نابجاي غرايز، و در نتيجه، بازماندن از ارضاي اميال برتر مي‌گردد. به‌تعبير‌ديگر، عاملي که انسان را به تأمين اميال پست وامي‌دارد و مانع شکوفايي ابعاد متعالي وجود انسان و در نتيجه مانع رسيدن به کمال اصيل انساني مي‌گردد، «نفس امّاره» ناميده مي‌شود.

نفس امّاره انسان را به تأمين لذت‌هاي پست وامي‌دارد و مانع مي‌شود که انسان به تأمين و ارضاي لذت‌هايي برين و متعالي چون رضوان الاهي بپردازد که براي ره‌يافتگان به مراتب عالي انساني و کمال، غايت و هدف حيات به‌حساب مي‌آيند و براي رسيدن به آن دست از ماسوي‌ الله مي‌شويند و خداوند آن را عالي‌ترين و بزرگ‌ترين نعمت‌ و موهبت خويش معرفي مي‌کند، آنجا که مي‌فرمايد: وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاکنَ طَيِّبَه فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَکبَرُ ذَلِک هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ؛[١] «خداوند به مردان و زنان مؤمن بوستان‌هايي وعده داده است که

[١] توبه (٩)، ٧٢.