سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ١٠٢ - اشاره اي به مراتب توبه و استغفار از گناه

عاميانه‌اي چون: «رحمت خدا به جوش آمد، خدا بر سر مهر آمد، خدا با ما آشتي کرد و يا خدا با ما غضب کرد» را به ‌کار مي‌بريم. پس اين ما هستيم که تغيير مي‌کنيم و حالات ما دگرگون مي‌شود و در خداوند تغيير و دگرگوني رخ نمي‌دهد؛ چنان‌که امير مؤمنان(عليه السلام) در طليعه يکي از خطبه‌هاي خويش مي‌فرمايند: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لَمْ تَسْبِقْ لَهُ حَالٌ حَالًا؛[١] «سپاس خداي را که [صفت‌هاي او هميشگي است و] حالي از او را بر حالي پيشي نيست».

اشاره‌اي به مراتب توبه و استغفار از گناه

سطح دريافت ما از رحمت الاهي و به‌تعبيرديگر، نوع و کيفيت قبول توبه ما بستگي به کميت و کيفيت تحول معنوي و پشيماني ما از لغزش‌ها و اميدمان به رحمت الاهي دارد. هر قدر توبه انسان قوي‌تر و راسخ‌تر باشد، بيشتر آثار تشريعي و وضعي گناهان محو و زايل مي‌گردد. به‌عنوان تشبيه لباس سفيد و تميزي که با قطره‌ خوني آلوده و نجس شده است، گاهي با شست‌وشو جرم خون برطرف مي‌گردد و رنگ آن کماکان در لباس باقي مي‌ماند. در اين صورت، آن لباس پاک شده، اما کاملاً اثر خون از آن زايل نگرديده است. اگر اين لباس با مواد پاک کننده قوي شست‌وشو شود، لکه و رنگ خون نيز از آن برطرف مي‌گردد و هيچ اثري از خون در آن باقي نمي‌ماند. کسي که توبه مي‌کند نيز گاهي توبه او باعث نجات از عذاب و کيفر مي‌گردد، اما به‌طور کامل آثار وضعي گناه را برطرف نمي‌سازد. اما اگر آن شخص تمام مراحل توبه و استغفار را تحقق بخشد و در رفع همه آثار گناه بکوشد، علاوه بر آثار تکليفي، آثار وضعي گناه نيز برطرف مي‌گردد و او چون کسي خواهد بود که گناهي مرتکب نشده است. با توجه به اين نکته، در روايات مراحل و مراتبي براي توبه و استغفار معرفي شده است که با