تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٥ - مبحث بيع معاطات

الجائز المتزلزل، و أنّه يلزم بذهاب احدى العينين، و حقّق ذلك في شرحه على القواعد، و في تعليقه على الارشاد بما لا مزيد عليه.

ترجمه:

مبحث بيع معاطات‌

تعريف معاطات: معاطات طبق تفسير جماعتى از فقهاء عبارتست از اينكه هركدام از دو نفر عوض آنچه از ديگرى اخذ مى‌كند بوى اعطاء نمايد و آن به دو نحو تصوّر مى‌شود:

الف: آنكه هريك تصرّف در آنچه بديگرى اعطاء كرده را مباح نموده بدون آنكه نظرى به تمليك داشته باشد.

ب: آنكه اعطاء هريك بديگرى بر وجه تمليك باشد.

البتّه براى آن دو نحوه ديگر نيز ذكر شده و آنها عبارتند از:

١- آنكه مال هريك بديگرى نقل شده بدون قصد بيع و بدون اينكه به اباحه ياد شده تصريحى بشود بلكه هركدام مال خود را به ديگرى داده تا در مقابل آن چيزى از رفيقش بگيرد.

٢- آنكه هركدام قصد ملك مطلق را داشته بدون آنكه خصوص بيع مقصودشان باشد.

مرحوم مصنّف مى‌فرمايند:

معناى اوّل از دو معناى اخير مردود مى‌باشد زيرا محال است كه دافع مال از قصد هرگونه عنوانى از عناوين همچون: بيع، اباحه، عاريه، وديعه، قرض يا غير اينها از عناوين خاصّه ديگر خالى باشد.

و معناى دوّم نيز صحيح نيست و وجه آن همان بيانى است كه قبلا در تعريف بيع آورده و گفتيم: تمليك در مقابل عوض بنحو مبادله و معاوضه صرفا بيع بوده نه غير آن پس در مورد چنين تمليكى معنا ندارد بگوئيم قصد متعاطيين ملك مطلق است بدون خصوص بيع.

بلى، از بسيارى فقهاء در برخى عقود همچون « بيع لبن شاة» براى مدّتى محدود و نيز در غير اينمورد اينطور استفاده مى‌شود كه تمليك مطلق اعمّ از بيع‌