تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧ - تحقيق در اطراف تعريف بيع

بيع عبارتست از نقل عين بواسط صيغه « بعت » .

اين تعريف دورى است زيرا مقصود و مراد معرفت و علم پيدا كردن به معناى مادّه « بعت » مى‌باشد پس صحيح نيست آنرا بعنوان معرّف بياوريم.

و اگر منظور از صيغه لفظى است كه شامل « ملكت » نيز بوده يعنى مراد اعمّ از ملكت و نقلت مى‌باشد بايد بگوئيم پس در انشاء بيع بايد بر مجرّد لفظ « تمليك » و « نقل » اكتفاء شود و نتوان آنرا با الفاظ ديگر همچون « بعت » يا « جعلت لك» و امثال آن انشاء نمود در حاليكه اينطور نيست.

بنابراين اولى و سزاوار اينستكه در تعريف آن بگوئيم:

بيع عبارتست از انشاء تمليك عين بواسطه مال.

و پرواضح است بر اين تعريف هيچيك از اشكالات سابق الذّكر وارد نمى‌شود.

بلى، ايراد و اشكالاتى نيز بر اين تعريف باقى مى‌ماند كه ذيلا ذكر مى‌كنيم:

شرح مطلوب‌

قوله: بعوض مقدّر: يعنى بعوض معيّن.

قوله: و حيث انّ فى هذا التّعريف مسامحة واضحة: وجه مسامحه در اين تعريف آنستكه انتقال يعنى نتيجه و اثر بيع را معرّف و مساوى با آن قرار داده‌اند.

قوله: و الّا لم يعقل انشائه باللّفظ: كلمه « و الّا» يعنى و اگر از مقوله لفظ باشد انشائش با لفظ معقول نيست زيرا لفظ را با لفظ نمى‌توان ايجاد و انشاء نمود.

قوله: ليس مرادفا للبيع: زيرا نقل اعمّ از بيع است.

قوله: و جعله من الكنايات: ضمير منصوبى در « جعله » به لفظ نقلت راجع است.

قوله: و انّ المعطاة عنده بيع: ضمير در « عنده » به مرحوم علّامه راجع است.

قوله: و لا يندفع هذا: مشار اليه « هذا » اشكال دوّم مى‌باشد.

قوله: فجعله مدلول الصّيغة: ضمير منصوبى در « فجعله » به نقل به صيغه راجع است.

قوله: لا انّه مأخوذ فى مفهومه: ضمير در « انّه » به نقل به صيغه راجع بوده و در