تشریح المطالب؛ شرح فارسی بر مکاسب - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٥٧ - صحبت در اطراف حديث شريف انما يحلل الكلام و يحرم الكلام

معاطات مفيد ملك بوده ولى لازم نيست.

چنانچه صاحب رياض اينطور فرموده است.

باقى ماند و آن حديث ذيل مى‌باشد.

انّما يحلّل الكلام و يحرّم الكلام.

و توضيح مقصود از اينحديث موقوف است باينكه تمام خبر را بيان نمائيم و تمام خبر روايتى است كه مرحومه ثقة الاسلام كلينى در باب بيع ما ليس عنده و شيخ الطّائفه (ره) در باب نقد و نسيئه از ابن ابى عمير، از يحيى بن حجّاج، از خالد بن حجّاج يا ابن نجيح چنين نقل نموده‌اند.

قال: قلت لابى عبد اللّه عليه السّلام:

الرّجل يجيئنى و يقول: اشتر هذا الثّوب و اربحك كذا و كذا.

فقال: اليس ان شاء اخذ و ان شاء ترك.

قلت: بلى.

قال: لا بأس، انّما يحلّل الكلام و يحرّم الكلام الى آخر الخبر؟

البتّه اخبار و احاديث ديگرى در اين باب وارد شده كه از نظر مضمون با اين خبر متّحدند منتهى اينفقره از حديث « انّما يحلّل الخ» را ندارند ولى بهرصورت تمام اين احاديث دلالت دارند بر اينكه هيچ اشكال و ايرادى در مواعد و مقاوله وجود ندارد تنها مانعى كه هست اينكه بايع نبايد مبيع را قبل از اينكه از صاحبش بخرد بفروشد و صيغه ايجاب را بخواند.

شرح مطلوب‌

قوله: جمعا بينه و بين ما دلّ على صحّة مطلق البيع: ضمير در « بينه » به الخبر الّذى يتمسّك به فى باب المعاطات راجع است.

قوله: كما صنعه في الرّياض: ضمير مفعولى در « صنعه » به جمع راجع است.

قوله: و هو قوله عليه السّلام: ضمير « هو » به الخبر الّذى يتمسّك به راجع است.

قوله: روايات اخرى مجرّدة الخ: از جمله اين اخبار خبرى است كه مرحوم صاحب وسائل آنرا در ج (١٢) ص (٣٧٥) باين شرح نقل فرموده: