ابن ابى عقيل نخستين فقيهى است كه فقه را تهذيب نمود و رأى و نظر را در آن به كار برد، و در آغاز غيبت كبرى راه بحث از اصول و فروع فقهى را به روى ديگران گشود، و پس از وى شيخ فاضل ابن جنيد اسكافى راه او را دنبال كرد.

هر دوى آنها از بزرگان طبقه هفتم فقهاء مى‌باشند.

ابن ابى عقيل از لحاظ طبقه (دوره) پيشتر از ابن جنيد است زيرا ابن جنيد از استادان مفيد مى‌باشد، ولى اين شيخ از استادان استاد مفيد، جعفر بن محمد بن قولويه است، چنانكه از كلام نجاشى استفاده مى‌شود، من از" ابو عقيل" جدوى در گفتار علماى شيعه نشانى نيافته‌ام، ولى سمعانى در كتاب" انساب" مى‌نويسد: عمانى نام جماعت مشهورى است، از جمله ابو عقيل يحيى بن متوكل حذاء مدنى است، كه در مدينه پرورش يافت، سپس منتقل به كوفه شد، و محدثين عراق احاديث زشتى از وى روايت كردند. او در سال ١٦٧ وفات يافت.

سپس علامه بحر العلوم مى‌نويسد: اين مرد ميان علماى عامه شهرت دارد.

ابن حجر و ديگران از وى نام برده و تضعيف كرده‌اند. ظاهرا تضعيف وى به خاطر تشيع او بوده است، چنانكه روش آنها در اين خصوص معروفست.

امكان دارد اين مرد جد حسن بن ابى عقيل باشد، چون طبقه و زمان او و كنيه و نسب و كارش (نقل حديث شيعه كه عامه آن را زشت مى‌دانست) با وى تطبيق مى‌كند.

اين معنى منافات ندارد كه او اهل مدينه بوده سپس به كوفه آمده و از آن پس خود او يا اولادش از كوفه به عمان منتقل شده باشند.

علامه تهرانى در" الذريعة" سخن نجاشى را در شناخت كتاب" المتمسك" آورده و در پايان مى‌نويسد: از ستايشى كه مفيد از ابن ابى عقيل نموده به دست مى‌آيد كه او را درك كرده يا استادش ابن قولويه كه از عمانى اجازه خواسته است از حال وى به مفيد خبر داده است.

مرحوم آيت الله عظمى بروجردى رضوان الله عليه كه خود از استادان بزرگ علم رجال بودند، در يكى از جلسات درس فقه مى‌فرمودند:" ابن ابى عقيل از فقهاى بزرگ پيشين ماست ولى متأسفانه خبر درستى از وى نداريم جز اين كه مى‌گويند: ساكن عمان‌