" ابن ابى عقيل عمانى نخستين فقيهى است كه در آغاز غيبت كبراى امام زمان عجل الله تعالى فرجه الشريف، فقه شيعه را تهذيب كرد و نظر را در آن به كار برد و راه بحث از اصول و فروع احكام شرعى را به روى آيندگان گشود.

بنا بر اين بايد او را مؤسس فقه استدلالى و نخستين مجتهد و فقيه شيعه به معنى اصطلاحى آن دانست. ابن ابى عقيل همانطور كه فقيهى توانا بوده، از متكلمين بزرگ و دانشمندان نامى علم كلام و عقائد و مذاهب هم به شمار رفته، تأليفات ارزنده‌اى داشته است كه متأسفانه جز دو كتاب از سائر تأليفاتش اطلاعى نداريم.

شيخ طوسى در فهرست در دو مورد از او نام برده است: يكى در" باب حسن" كه مى‌نويسد: حسن بن عيسى مكنى به ابو على و معروف به ابن ابى عقيل عمانى او راست كتابهايى، و از متكلمين امامى مذهب است.

از كتب او يكى كتاب المتمسك بحبل آل الرسول در فقه و غير فقه است، و كتابى بزرگ و نيكوست، و كتاب الكر و الفر در امامت مى‌باشد، و كتابهاى ديگر و ديگر در آخر فهرست در" باب كسانى كه به كنيه معروف هستند و نامى براى آنها نيافته‌ام"! گويا بدون توجه به آنچه در باب حسن نوشته است، مى‌نويسد: ابن ابى عقيل عمانى، صاحب كتاب الكر و الفر از جمله متكلمين امامى مذهب است، او جز آن كتابهاى ديگرى هم دارد مانند كتاب المتمسك بحبل آل الرسول عليهم السلام در فقه و غير آن، كتابى بزرگ و نيكوست.

نامش حسن بن عيسى و معروف به ابن ابى عقيل است.

نجاشى كه فهرست خود را بعد از فهرست شيخ نوشته و سعى دارد كمبود آن را رفع كند از اين دانشمند بزرگ و فقيه و متكلم اقدم چنين ياد مى‌كند:" حسن بن على بن ابى عقيل، ابو محمد عمانى حذاء فقيه متكلم ثقه است.

داراى كتابهايى در فقه و كلام مى‌باشد، از جمله كتاب المتمسك بحبل آل الرسول است كه در ميان طائفه شيعه اماميه مشهور مى‌باشد.

گويند هر كس به قصد حج از خراسان مى‌آيد از آن جويا مى‌شود و نسخه‌هايى از آن را خريدارى مى‌نمايد.