شوم منافقان باشند، و درست بر عكس آن گام بردارند، يعنى از خدمتگزاران جامعه تشويق به عمل آورند، و براى خدمات ظاهراً كوچك توام با اخلاص، ارج فراوان قائل شوند، تا كوچك و بزرگ به كار خود دلگرم و علاقمند گردند، و نيز بايد همگان را از اين نقشه ويرانگر منافقان، آگاه سازند، تا دلسرد نشوند.
***
٣- معنى مسخره خدا
جمله: سَخِرَ اللَّهُ مِنْهُمْ «خداوند آنها را مسخره مى‌كند» به اين معنى نيست كه، خداوند اعمالى همانند آنان انجام مى‌دهد، بلكه، همان گونه كه مفسران گفته‌اند: منظور اين است: مجازات استهزاءكنندگان را به آنها خواهد داد، و يا آن چنان با آنها رفتار مى‌كند كه، همچون استهزاءشدگان تحقير شوند!.
***
٤- عدد هفتاد
شك نيست عدد «سَبْعِين» (هفتاد) در آيات فوق، براى «تكثير» است، نه براى «تعداد»، به عبارت ديگر: مفهوم آيه اين است كه: هر قدر براى آنها استغفار كنى، خداوند آنان را نمى‌بخشد، درست مانند اين كه كسى به ديگرى مى‌گويد:
اگر صد بار هم اصرار كنى قبول نخواهم كرد، مفهوم اين سخن، آن نيست كه، اگر يكصد و يك بار اصرار كنى مى‌پذيرم، بلكه منظور اين است كه مطلقاً نخواهم پذيرفت.
اين گونه تعبير، در حقيقت براى تأكيد مطلب است، و لذا در سوره «منافقون» آيه ٦، همين موضوع به عنوان نفى مطلق ذكر شده است، آنجا كه مى‌فرمايد: سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ‌تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ‌يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُم: «تفاوت نمى‌كند چه براى آنها طلب آمرزش بكنى يا نكنى، خدا آنها را نخواهد